เช้านี้ผมมีโครงการดีเวียนว่ายอยู่ในหัวสมองที่มีเส้นผมยาวๆ ยุ่งๆ อยู่เต็มศีรษะ จึงขับมอเตอร์ไซค์ไปปรึกษาเพื่อนนักเพลงหนุ่มร่างบางอันเป็นราษฎรที่ดีนาม สุราษฎร์ ได้ร่วมพินิจโครงการ เพื่อนเพลงอันเป็นประชากรที่ดีของประเทศนี้นั่งฟังโครงการแล้วก็บอกว่าดีมากเลยทีเดียว เรื่องนี้ต้องช่วยกันสนับสนุน ดังนั้นสุราษฎร์อันแปลว่าราษฎรที่ดี จึงยื่นห่อสมุนไพรอันใช้การได้ดีเพื่อสูบและสร้างโครงการ เป็นรางวัลแก่การคิดการใหญ่อันนี้ เขากล่าว “โยมแม่ตัดมาฝาก ปลูกไว้ในป่าแถวเมืองสุราษฎร์ ขอร่วมส่งเสริมโครงการสร้างสรรค์เพื่อฐานการศึกษาแห่งชาติ” เขายิ้มหัวคิกๆ ขณะผมกล่าวขอบคุณและบอกลาเมื่อได้เวลางาม การพบปะกับราษฎรที่ดีอันเป็นที่ปรึกษาและคอยสนับสนุนพืชพันธุ์เช่นสมุนไพรตลอดมานั้น ได้ทำให้ความคิดคำนึงถึงเรื่องใหญ่ดูเป็นที่สนุกสนาน เมื่อได้นั่งตำแหน่งสารถีบังคับมอเตอร์ไซค์ประจำตัว จึงนึกหัวเราะปนอมยิ้มไปเรื่อยเปื่อย ใจซุกซนปนเริงร่าบังคับให้ขับรถลัดเลาะตระเวนเมือง เผื่อควานหาความคิดที่ดีมาเพิ่มเติม ผมคิดได้ด้วยตัวเองในฉับพลันที่เป็นสารถี เรื่องนี้ต้องให้เพื่อนราษฎรที่ดีอีกคนหนึ่ง ซึ่งทำหน้าที่เป็นโฆษกกลุ่มได้ร่วมรับรู้และสานต่อ ผมขี่มอเตอร์ไซค์แวะไปที่บ้านซอยแคบแถบชานเมือง อยากระบายโครงการสนุกให้เพื่อนนักเพลงหนุ่มร่างหนาร่วมสัมผัสความคิดแบบเล่นๆ แต่เขาคนนั้นไม่อยู่บ้าน ผมไม่สามารถระบายเรื่องนี้ให้ฝ่ายประชาสัมพันธ์กลุ่มทราบได้ เลยเก็บความคิดคาค้างไว้ กลับถึงบ้าน จะโทรศัพท์ปลดปล่อยความในใจให้เขาฟัง ก่อนเที่ยง ผมนั่งอยู่หน้าขนำที่บ้านริมลำคลอง ใจยังผูกพันกับความคิดถึงโครงการใหญ่อีกต่อไป บัดนี้มันเริ่มค้างคาจนอั้นไว้ไม่ไหว เมื่อเห็นว่าสมควรระบาย จึงโทรศัพท์ไปหาเขา - โฆษกหนุ่ม ผมกดโทรศัพท์ควานหาชื่อนักเพลงแดนใต้ ชายหนุ่มร่างหนาเสียงร้องเต็มพลัง ผู้ศึกษาชีวิตรากหญ้ามาถ่ายทอดเป็นบทเพลง ชื่อ TUD NAKHON - มีเลขหมายอยู่ในโทรศัพท์ฉบับพกพา ผมกดไปหาเขา – หนุ่มตุด “ขออภัยค่ะ ยอดเงินของคุณใกล้จะหมด กรุณาเติมเงินด้วยค่ะ” เสียงสาวน้อยเจ้าประจำ เตือนถึงเฮือกสุดท้ายของเงินเครดิตในระบบจีเอสเอ็ม มันคงมีสตางค์ค้างเติ่งอยู่ไม่เกินสิบบาท เธอกำลังแจ้งด้วยความกรุณาว่าสมควรจ่ายเงินเพื่อการสวัสดีใครต่อใครทั่วประเทศกันอีกแล้ว ผมปล่อยให้มีเสียง ตูด..!! หนึ่งครั้ง ผมปิดการโทรฯออก ปล่อยเวลาให้ผ่านไปประมาณห้านาที ไม่มีเสียงตอบสนองจากตุด ผมสรุปในใจ “ตุดไม่มีตังค์” ผมยังอยากยั่วตุดอีกสักครั้ง ดูสิว่าเขาจะกระวนกระวายใจสักเพียงไร กดหมายเลขเดิม ยินเสียงเธอคนนั้นไม่เคยเปลี่ยน ผมปล่อยให้หล่อนพล่ามจนจบประโยค เมื่อได้ยินเสียงว่า ตูด..!!! เพียงครั้งเดียว ผมก็กดสิ้นสุดการโทรออก ตุดไร้หนทางตอบสนองเช่นเคย บัดนี้ เขารู้แล้วว่าผมกำลังเล่นกับศัพท์เทคนิคของผู้ใช้บริการโทรศัพท์แบบไม่มีสตางค์ “โทรฯหยอด” คือภาษาเรียกของพวกเรา ผมแกล้งใช้วิธีหลอกล่อเพื่อนซึ่งไม่มีเครดิตเหลืออยู่ในโทรศัพท์เพื่อการตอบโต้ ผมรู้ - เขาอุตส่าห์จ้องรอรับสายครั้งที่สอง แต่เขาพลาด เขาช้าเกินไป เขาต้องกำลังเซ็งเป็นที่สุด ส่วนผมรึ! ยังคงนั่งสูบบุหรี่ โปรยควันปลิวหายไปกลางแดดสาย อมยิ้ม ไขว่ห้างกระดิกขาเคาะหัวหมาขาวขนปุย ไอ้หมาของนักเขียนมันนั่งยิ้มกระดิกหางคลอเคลียตรงปลายเท้า ผมนั่งสั่งสอนหมาขนขาวอย่างสนุก ส่วนเพื่อนตุดคงแสดงอาการงุ่นง่านใหญ่โตแล้วล่ะ ผมปล่อยเขาไว้อย่างนั้น บุหรี่หมดมวน เสียงโทรศัพท์ดัง ตู๊ด ๆ.. ตู๊ด ๆ ผมคิด – ผู้ส่งสัญญาณเข้าคงมิใช่ตุดดอก ตุดไม่สามารถโทรฯ หาใครในวาระนี้ ผมเหลือบดูหน้าจอมือถือระบบจีเอสเอ็ม ชื่อหน้าจอแผ่หราอยู่เบื้องหน้าว่า “รุงรัง” โอ.. รุงรังมาแล้ว... ผมนึกเห็นภาพเพื่อนมือกลองร่างเตี้ย พุงกลมและฟันหน้าหายไปหนึ่งซีกปากอันมีนามเรียก นายรุงรัง เขาประสงค์จะทำธุระใดกัน ผมรับโทรศัพท์ ทักทายประโยคแรก “ต้องการสิ่งใด” แกล้งถามแบบห้วนๆ โดยขี้เกียจสวัสดีรุงรัง “มีสมุนไพรบ้างหรือเปล่า” รุงรังเสียงอ๋อยอยู่ที่ปลายสาย เรียกหาต้นไม้ซึ่งมีเส้นใยชนิดหนึ่ง อันมีชื่อหนึ่งในภาษาอังกฤษว่า Hemp พืชพันธุ์พื้นถิ่นที่นักดนตรีแหกคอกชอบสูบก่อนเล่นดนตรีหรือคิดสร้างสรรค์งาน “พอได้สูบนิดหน่อย ที่ตุดมีเยอะกว่า ลองถามดู หรือชวนเข้ามาที่นี่ จะได้ฟังเพลง พร้อมฟังโครงการใหม่สนุกสนาน เผื่อทำแบบเล่นๆ กัน” ผมชวนรุงรังให้ดึงตุดเข้ามานั่งฟังเพลงในขนำที่บ้าน เตรียมระบายไอเดียกระฉูดกับสองเพื่อนนักดนตรี เหมือนดั่งราษฎรที่ดีได้ฟังเมื่อยามเช้า พูดคุยชั่วครู่ ได้ความว่ารุงรังต้องมาอยู่ใกล้ๆ ผมในไม่ช้านี้แน่นอน ระยะทางจากขนำทำเพลงที่ชานเมือง กับบ้านในเมืองของรุงรังห่างกันไม่เกินแปดกิโลเมตร เขาต้องเข้ามาหาผมภายในเวลาไม่เกินครึ่งชั่วโมง การวิเคราะห์เรื่องเวลากับระยะทางของผมเป็นจริงดั่งคาด ครึ่งชั่วโมงถัดมา รุงรังจึงได้มานั่งโชว์พุงกลมๆ เบื้องหน้าผม “ตุดไม่เข้ามาด้วยหรือ “ ผมถามรุงรัง “มันต้องเลี้ยงหลาน มันไม่มีสมุนไพรด้วย เห็นว่าโทรศัพท์ก็โทรฯออกไม่ได้ คุณโทรฯหยอดไปหลายทีแล้วใช่ไหม ผมโทรฯ ถามก่อนมาหาคุณ ตุดบอก คุณยั่วเหลือเกิน” ผมหัวเราะ มือขยับแว่นตาให้เข้าทาง จับโทรศัพท์กดสัญญาณหาตุดทันทีที่รุงรังพูดจบ มือแหวกโทรศัพท์เข้าไปกลางเส้นผมอันเหมือนพงหญ้ารกอยู่ข้างใบหู เริ่มต้นคุยกับตุด “ตุด คุณรู้ไหม บัดนี้รุงรังมาแล้วล่ะ คุณต้องเลี้ยงหลานใช่ไหม ไม่มีตังค์ใส่น้ำมันรถด้วยสิ และที่สำคัญ.. คุณไม่มีสมุนไพร ฮา คุณพลาดแล้วล่ะตุด ฉะนั้น รุงรังจะได้ฟังโครงการที่ดีก่อนคุณ...” ก่อนเวลาการส่งสัญญาณจะหมดไปนั้น ผมพูดอย่างร้อนรนและร่วมหัวเราะกับตุดอย่างรวดเร็ว ผมไม่พูดพล่ามอีก แค่นี้ตุดก็ได้สาระพอสมควรแล้ว ผมชิงวางหูโทรศัพท์ก่อนตุดสาธยายอาการเซ็งส่วนตัวให้ฟัง ผมนั่งหัวเราะกับรุงรัง ฟังเพลงแว่วจากขนำในสำเนียงโซโลกีตาร์ภาษาจิ๊กโก๋อย่างไม่รีบร้อน เมื่อได้โอกาสดี จึงยื่นสิ่งพึงประสงค์ให้รุงรังสูบ แล้วเริ่มระบายความในใจ “นี่แน่ะรุงรัง โรงเรียนใกล้บ้านผม เขากำลังรื้อส้วมให้เป็นศาลาที่พักริมทาง ผมเห็นแล้วว่าเราควรช่วยกันสร้างส้วมแห่งนี้ให้มีประโยชน์มากว่าศาลาที่วางอยู่เฉยๆ ผมจะทำโครงการ สร้างส้วมสู่ศาลาหนังสือ หาหนังสือมาไว้ในส้วมเก่า ทั้งนี้ผมได้ปรึกษากับราษฎรที่ดีแล้ว เขาเห็นควรด้วยอย่างดิบดี พร้อมส่งห่อสมุนไพรนี่มาหนึ่งห่อ เป็นการสนับสนุนการคิดโครงงานแบบสร้างสรรค์ คุณเห็นว่าเป็นไงมั้ง” “เออ.. ชื่อดี ส้วมหนังสือ ไม่มีที่ไหนในโลกแล้วล่ะ เรื่องบ้าๆ อย่างนี้ผมยกให้คุณหมดเลย...” รุงรังยิ้มหัว รุงรังเริ่มแสดงอาการสนับสนุนเหมือนเพื่อนราษฎรที่ดี ผมจึงขายไอเดียให้รุงรังฟังถึงยกต่อไป “ผมจะเริ่มรับบริจาคหนังสือมาไว้ในส้วม วันเปิดส้วมเราค่อยแสดงดนตรีกันที่ข้างๆ ฮา เล่นดนตรีข้างส้วม อ่านหนังสือกันในส้วม อิ ๆ งานนี้ไม่ต้องพึ่งพาระบบราชการให้มากนัก ไม่ต้องอาศัยงบประมาณของท่านผู้บริหารระดับท้องถิ่น เดี๋ยวพวกเข้ามาแสวงหาผลประโยชน์จากส้วมซะเปล่าๆ ต่อไปถ้าโครงการไปได้สวยก็ย่อมมีใครต่อใครมาดูงานกันที่ส้วม!! เขาจะได้ถ่ายรูปส้วมเป็นที่ระลึก โดยเฉพาะท่านผู้นำ หรือผู้บริหารระดับชาติ หากโผล่หน้าเข้ามานะ ผมจะถ่ายรูปพวกท่านคู่กับส้วมด้วยมือตัวเอง” รุงรังหัวเราะเอิ๊กอ๊าก พุงกลม ๆ โยกขึ้นโยกลง รุงรังพูดปนหัวเราะ “ทำไมต้องถ่ายให้เขา ให้คนอื่นถ่ายแล้วคุณไปยืนคู่กับเขาไม่ดีกว่าหรือ” “ไม่ครับ รุงรัง ชาตินี้ผมปวารณาไว้แล้วว่าจะไม่ถ่ายรูปคู่กับท่านผู้นำที่ชอบเล่นการเมืองในทุกระดับชั้นเป็นอันขาด แต่เพื่อส้วมที่มีหนังสือกองอยู่ ผมยินดีถ่ายรูปพวกนั้นด้วยมือตัวเอง ถ่ายเหล่าท่านคู่กับส้วมเพื่อการรำลึก สร้างภาพ หรือหาเสียง หรืออะไรก็แล้วแต่ เออแน่ะ! เรื่องส้วมนี่ใช้หาเสียงได้นะ รุงรัง เพราะส้วมเก่าที่แปลงกายเป็นศาลาหนังสือนี้ จะเกิดจากน้ำมือของมหาชนที่เห็นด้วยกับเรื่องส้วมๆ ภายใต้การกำกับดูแลของท่านอาจารย์ใหญ่ คณะครู นักเรียน พร้อมทั้งวัยรุ่นและผู้คนในท้องถิ่นละแวกบ้าน เขาจะช่วยกันสร้าง ช่วยกันดูแลรักษาส้วม ทั้งนี้ก็เพื่อหน้าตาของหมู่บ้าน ส่วนพวกเราจะช่วยเล่นดนตรี หาตังค์ซื้อหนังสือมาเก็บไว้ในส้วม ใครอยากได้ไอเดียแบบส้วมๆ นี้ ผมยินดีให้เขาก็อปปี้นะรุงรัง” รุงรังและผมยังคงนั่งคิดถึงส้วมและหัวเราะกันต่อไปอีกหลายหน เมื่อถึงเวลาอันควร รุงรังจึงบึ่งมอเตอร์ไซค์ลากลับบ้าน ส่วนผมยังนั่งสูบบุหรี่กลิ่นสมุนไพรของนักดนตรีแหกคอกอย่างช้าๆ ความคิดวนเวียนเรื่องส้วมที่โรงเรียนบ้านเกิดยังคับแน่นในหัวสมองไม่หยุดหย่อน บัดนี้ผมวางแผนให้โฆษกประจำกลุ่มทำประชาสัมพันธ์เชิงรุก เริ่มรับบริจาคหนังสือเข้าส้วม ให้ตุดโฆษณาเป็นภาษาดนตรีว่า เชิญท่านผู้รักการอ่านและมีอาหารสมองเหลือเฟือ ร่วมบริจาคหนังสือเข้าส้วม ตามโครงการ ส้วมหนังสือ โดยส่งถึง ร.ร.วัดนางพระยา หมู่ที่ ๓ ตำบลปากนคร อ.เมือง จ.นครศรีธรรมราช รหัสไปรษณีย์ ๘๐๐๐๐ ผมจะให้ตุดช่วยกระจายข่าวสารให้ใหญ่โต เพื่อส้วมเก่าของโรงเรียนได้มีหนังสือวางเป็นกองๆ ให้มหาชนเสพอาหารสมอง แม้ชื่อจะดูแปลก แต่ยังดีกว่ามีตู้หนังสือหรือที่อ่านหนังสือประจำท้องถิ่นมากมาย แต่ไม่มีอะไรให้อ่านสักตัว ความคิดถึงเรื่องส้วมยังคงวนเวียน ค่ำคืนผมนอนไม่หลับ ตื่นเช้าจึงรีบบึ่งมอเตอร์ไซค์ไปขายไอเดียให้ตุดฟัง หนุ่มร่างหนา มาดคมเข้ม ชอบใจโครงการส้วมหนังสือ แต่เขาแสดงอาการคับข้องจิตเพียงนิดเดียวเท่านั้น - ตุดว่า “คุณอ้างถึงผมในตอนนี้ดีเหลือเกินนะครับ คุณไม่ยอมเขียนเรื่องการสูบกัญชาอีกต่อไปแล้วล่ะ และคุณยังไม่ยอมกล่าวถึงเพลงชุดใหม่ของผมด้วย แต่บัดนี้.. คุณกำลังจะเอาผมไปโยงใยเกี่ยวกับส้วม โอ พระเจ้า.. คุณช่างน่ากลัวเหลือเกิน...”

เรื่องได้เริ่มต้นขึ้น ก็เพราะมีใครบางคนในกลุ่มพวกเขาคิดถึงโครงการของส้วม! แล้วทั้งคณะนักดนตรีพวกนั้นก็เห็นดีงาม ร่วมสนับสนุนให้จงทำกันต่อไป พวกเขาจึงถือโอกาสนัดประชุมด้วยจิตสมานฉันท์ ร่างโครงการประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับส้วมจนเป็นที่แพร่กระจาย .............................................. ..................ฯลฯ...................... นี่คือเรื่องส้วมๆ เป็นโครงการที่ใครบางคนในกลุ่มนำเสนอตามสื่อต่างๆ กันบ้างแล้ว ผลปรากฏเป็นที่น่าพอใจ มีคนให้ความสนใจเกี่ยวกับส้วม พอประมาณ พวกเขาเลยต้องมานั่งถกเถียงกันอย่างสนุกสนาน คิดร่างโครงการเดินทางเพื่อสร้างชื่อเสียงแด่ส้วมให้ขจรขจาย ใครคนหนึ่งซึ่งผมรกยาวรุงรัง รีบจับกระดาษ ถือดินสอ เริ่มแผนการ พวกเขาตกลงให้ใช้ชื่อคล้ายการเดินทางของท่านผู้นำบ้านเมือง โอ้โครงการ “ทัวร์นกขมิ้น เหลืองอ่อน” แต่พวกเขาขอเรียกเป็นคำของเด็กทักษิณว่า “ทัวร์นกขี้มิ้น (เหลืองอ๋อย)” พวกเขาเข้าประชุม กำหนดการเดินทาง หนึ่งสัปดาห์ ใช้ช่วงเวลาปิดภาคเรียน พวกเขาสุมหัวกันสามคน คนหนึ่งผมยาว คนหนึ่งตัวเตี้ยพุงกลม คนหนึ่งร้องเพลงเสียงดัง พวกเขาก่อไฟตั้งกาต้มน้ำอยู่ใต้ต้นมะขาม หลังจิบกาแฟ เริ่มมีสมองโปร่งใส จึงได้กำหนดวัตถุประสงค์ของการเดินทาง มีเนื้อความว่า “เพื่อประชาสัมพันธ์เรื่องส้วม พร้อมแนะนำงานของนกเพลง” พวกเขาคิดโครงการ ร่างงบประมาณ ต้องใช้เงินถึงหนึ่งหมื่นบาทถ้วน พวกเขาเริ่มแปลงกายเป็นนกเพลง คือ นกขี้มิ้น เป็นขบวนการนกขี้มิ้น (เหลืองอ๋อย) พวกเขาคิดจัดสรรปันเงินที่ลอยอยู่ในจินตนาการตามประสานกลำบาก แบ่งเป็นค่าทำงานของนกขี้มิ้น ซึ่งต้องเดินทางร่วมกันสี่ตัว ตอนนี้พวกเขามีรวมกันสามตัว ต้องหานกเพิ่มมาอีกหนึ่งตัว ใช้จ่ายตัวละหนึ่งพันบาท รวมเป็นสี่พันบาทถ้วน ค่าเช็คสภาพพาหนะขณะทัวร์ของนก สองพันบาทถ้วน ค่าน้ำมันยานพาหนะ สามพันบาทถ้วน ค่าหญ้านกเพราะนกต้องกินหญ้า เป็นเงินสามพันบาทถ้วนๆ รวมค่าใช้จ่ายทั้งสิ้น “หนึ่งหมื่นสองพันบาทถ้วน!!” นกตัวผมยาว ที่บันทึกการประชุม ปรารภถึงงบประมาณนั้นว่า “เรามียอดเงินที่เป็นแค่ตัวเลขลอยๆ อยู่หนึ่งหมื่นบาทถ้วนๆ สรุปยอดนี้ ก็เห็นแล้วว่าติดลบสองพันบาทเต็มๆ พวกเราขาดทุน!!” นกตัวเตี้ยพุงกลม หัวเราะกลิ้ง เผยให้เห็นฟันหายไปหนึ่งซีกปาก เมื่อเขารู้ว่า แค่เริ่มคิดเดินทางก็ติดลบซะแล้ว เลยแสดงอาการไม่มั่นใจว่า “เราจะไปกันรอดหรือ?” แต่พวกนกที่เหลือซึ่งอยู่ในที่ประชุมต่างยืนยันว่า ยังสามารถเดินทางเพื่อเผยแพร่เรื่องส้วมนี้ โดยจำเป็นต้องหักค่าใช้จ่ายบางประการ นกขี้มิ้นตัวเสียงใหญ่รำพึง งานนี้ถึงคราต้องใช้เชื้อเพลิงเถื่อน เพื่อขับเคลื่อนยวดยานของนก พวกนกอนุมัติความคิดชิ้นเยี่ยม เลยมอบหมายให้เจ้าของความคิดไปสานต่อเรื่องเชื้อเพลิงเถื่อนเป็นลำดับถัดไป พวกนกกำหนดเครื่องมือหาเงินเพิ่มเติมขณะทัวร์ คือ นำเทป และ ซีดี อันเป็นงานเพลงของนก พกพาไปขายตามจุดแสดงงาน พวกเขากำหนดที่หมายการทำงาน คือเล่นดนตรีตามประสานกลำบาก โดยจัดแสดงในร้านเหล้าระดับติดดิน รับค่าแรงจากการร้องเล่นในแต่ละถิ่นที่ ขอราคาถูกแค่สี่พันบาท แบ่งเงินให้นกสี่ตัวเท่าๆ กัน ได้ตัวละหนึ่งพันบาทพอดิบพอดี พวกเขายอมรับว่าความคิดนี้ดี เลยมอบหมายให้ผู้เสนอความคิด โทรศัพท์ติดต่องานเล่นดนตรีในจังหวัดที่เยี่ยมเยือนเป็นลำดับถัดไป ขบวนการนกขี้มิ้นยังมีสัญญาร่วมกัน เปรียบดั่งพันธกิจการเดินทางว่าด้วยการค่ำไหนนอนนั่น จากบันทึกการประชุมมีเนื้อความว่า ข้อที่หนึ่ง ต้องใส่เสื้อผ้าสีสันฉูดฉาด โดยเฉพาะสีเหลืองของนกขมิ้น เพื่อแสดงภาพลักษณ์การทัวร์ของ “นกขี้มิ้น (เหลืองอ๋อย)” ให้ชัดเจน ข้อสอง เมื่อมีงบประมาณจำกัด จึงขอห้ามนกตัวใดตัวหนึ่ง ใช้จ่ายสุรุ่ยสุร่ายเป็นอันขาด ข้อสาม พวกนกตกลงร่วมกันพร้อมส่งเสียงหัวเราะคิกคัก คือ “ห้ามร้องไห้โยเย กวนนกตัวอื่นกลับบ้าน มิฉะนั้นจะถูกเพื่อนนก ทิ้งให้โดดเดี่ยว บินกลับบ้านตัวเดียว” ทั้งหมดปรบมือ รับข้อเสนอนี้ พวกนกขี้มิ้นตกลงในข้อที่สี่กันต่อไป เนื้อความมีว่า “ห้ามพูดเรื่องเครียด โดยเฉพาะการวิพากษ์วิจารณ์คนใหญ่คนโต ตลอดการเดินทางครั้งนี้ จะไม่มีนกตัวใดด่าผู้ยิ่งใหญ่เล่นๆ เป็นอันขาด” นกตัวร่างเตี้ยพุงกลม หัวเราะใส่นกตัวผมยาวเจ้าของความคิดนี้ พร้อมกล่าวว่า “นั่นมึงกำลังด่าเขาแล้ว” ทั้งหมดในที่ประชุม ร่วมหัวเราะแสดงอาการประณาม พวกเขาหัวเราะคิกคักในประเด็นนี้ตั้งห้านาที นกขี้มิ้น (เหลืองอ๋อย) เริ่มเข้าสู่ข้อตกลงที่ห้า พวกเขายึดมั่นว่า “ให้มั่นคงในบทบาทของพี่ชายอารมณ์ดี โดยเฉพาะ การจีบหญิง ควรยึดเป็นสรณะ ห้ามขาดตกบกพร่อง” สำหรับข้อตกลงนี้ นกทุกตัวชื่นชอบเป็นการใหญ่ แสดงอาการตีปีกดีอกดีใจ ไม่มีใครคิดถึงภรรยาของนกที่รออยู่บ้านเลยสักตัว พวกนกนั่งสุมหัว ร่วมประชุมตั้งแต่ก่อนค่ำ ย่ำถึงเที่ยงคืน นกเลิกประชุม .......................................... ..............ฯลฯ..................... เมื่อเลิกแปลงกายเป็นนก พวกเขากลายเป็นคนธรรมดา แยกย้ายกันไปแสวงหาตามทางคน ต่างคิดถึงแผนการทัวร์นกขี้มิ้น (เหลืองอ๋อย) พวกเขามีเวลาเตรียมการสิบห้าวัน พวกเขาตื่นเต้น แบ่งงานกันทำอย่างสนุกสนาน ประสานงานกับเพื่อนๆ ที่อยู่ต่างแดน มองหาเส้นทางทัวร์ที่เป็นไปได้ ไม่นาน พวกเขาก็ได้แผนที่เดินทางไป โดยกำหนดใช้เส้นสัญจรข้ามชายฝั่งอ่าวไทย สู่แดนไกลยังฝั่งทะเลอันดามัน ช่วงต้นเดือนประท้วงบ่อย ในเวลาเจ็ดวันนั้น ณ บางที่ตามทางผ่าน ใครบางคนอาจได้เห็นพวกเขาบิน

<<ตอนที่ ๒>> โครงการของส้วม
โดย : สุเมธ สอดจิตต์
พิมพ์ครั้งแรก หนังสือพิมพ์ทางไท คอลัมน์ "วิถีอิสระ"

เมื่อกลุ่มนักดนตรีแห่งเมืองพระ วางแผนการทัวร์นกขี้มิ้น (เหลืองอ๋อย) เพื่อประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับเรื่องส้วมๆ กันเรียบร้อยแล้ว บัดนี้ จึงเป็นหน้าที่ของผมต้องมานั่งร่างโครงการนี้ให้ดูดิบดี เพื่อนำเสนอต่อสื่อมวลชนแขนงต่างๆ ที่ขบวนการนกขี้มิ้นสัญจรเจอ ผมตั้งชื่อเรื่องว่า โครงการ “ส้วมหนังสือ” ผมร่างหลักการและเหตุผลไว้ในใจ ดื่มกาแฟหมดแก้ว แล้วเริ่มต้นพิมพ์งาน... ...เนื่องจากในสภาวะปัจจุบันได้มีผลการวิจัยออกมาว่า ประชากรชาติมีอัตราการอ่านหนังสือโดยเฉลี่ยคนละหกบรรทัดต่อปี อันแสดงให้เห็นว่าคนในสังคมนี้ มีนิสัยรักการอ่านน้อยอย่างยิ่งยวด ทั้งนี้เนื่องจากการสนับสนุนของภาครัฐและเอกชนยังด้อยคุณภาพ เหลียวเมินการอ่าน ไร้กิจกรรมส่งเสริมการเสพอาหารสมอง โดยเฉพาะภาครัฐอันมีตัวแทนใกล้ชิดประชาชนมากที่สุด ก็ไม่เคยเหลียวแลการอ่านเขียนของคนในพื้นถิ่นตนเอง ซึ่งสังเกตได้ว่า “ไม่ว่าตำบลใด อันมีที่อ่านหนังสือประจำหมู่บ้าน มักจะกลายพันธุ์เป็นที่หมานอนประจำหมู่บ้าน” ส่ออาการว่า “ไม่ไหวแล้วจริงๆ ประเทศนี้” ด้วยเหตุผลดั่งความข้างต้น ผู้รู้เพียงหยิบมือในหมู่บ้าน จึงได้ริเริ่มโครงการสร้างที่อ่านหนังสือ โดยใช้ส้วมเก่าในโรงเรียนใกล้บ้าน อันไร้ซึ่งประโยชน์ใดๆ และไม่สามารถใช้งานให้เหมาะสมกับความเป็นส้วมได้อีกต่อไป โดยเฉพาะส้วมที่อยู่ใกล้ทางสัญจร มาแปรสภาพเป็น “ศาลาที่พักริมทางเพื่อการอ่านหนังสือ” โดยตั้งชื่อให้ฮิตติดปากตามความเหมาะสมกับยุคสมัยแห่งการสร้างภาพว่า “ส้วมหนังสือ” โดยเปิดรับบริจาคหนังสือไว้ให้บริการแก่มหาชนในละแวกส้วม เพื่อปลุกสำนึกรักการอ่าน ยืม และคืนหนังสือที่มีอยู่ในส้วม ตลอดเวลา ๒๔ ชั่วโมงของทุกๆ วัน โดยมีบรรณารักษ์ของส้วมดูแลอยู่ห่างๆ เมื่อได้ริเริ่มโครงการโดยฉันทานุมัติจากผู้บริหารในโรงเรียน และบุคลากรที่อยู่ใกล้บริเวณส้วม ที่อ่านหนังสือของชาวบ้านอันเกิดจากส้วมจึงถือกำเนิดขึ้น ทั้งนี้โดยการประสานงานกับสื่อมวลชนหลายแขนง ให้ความร่วมมือช่วยประชาสัมพันธ์เพื่อรับบริจาคหนังสือ และด้วยความจริงดังกล่าวข้างต้น ตามหลักการและเหตุผลที่อ้างนี้ จึงขอยืนยันว่าโครงการ “ส้วมหนังสือ” ได้อุบัติขึ้นอย่างแท้จริงแล้ว ที่ “โรงเรียนวัดนางพระยา ตำบลปากนคร อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช” ...................................... ...................................... ผมหยุดพักการพิมพ์โครงการ ดื่มกาแฟ จุดบุหรี่ ลุกยืนจากเก้าอี้ พักผ่อนอิริยาบถ ผมคิดถึงผู้รับผิดชอบโครงการ ผมเข้าสู่การพิมพ์งานอีกต่อไป... ...ผู้รับผิดชอบโครงการ คือ บุคลากรทุกคนทั้งในและนอกโรงเรียน ไล่เรียงมาตั้งแต่ อาจารย์ใหญ่ คณะครู นักเรียน นักการภารโรง แม่ค้า ชาวบ้านโดยทั่วไป โดยเฉพาะวัยรุ่นคอสะพานข้างโรงเรียน ทำงานประสานสัมพันธ์กับผู้รู้ในหมู่บ้านเพียงหยิบมือหนึ่ง... ผมคิดถึงความเป็นไปได้ของโครงการ ผมร่างผล ๙ ขั้น ที่คาดว่าจะได้รับตามรูปแบบการประเมินผลโดยระบบราชการ ผมพิมพ์ลงในส่วนท้ายของโครงการ... ผล ๙ ขั้นที่คาดว่าจะได้รับ ขั้นที่ ๑. มีหนังสือที่รับบริจาค หลั่งไหลเข้าส้วมในครึ่งปีแรก จำนวน ๑,๐๐๐ เล่ม ขั้นที่ ๒. มีคนใช้บริการจนหนังสือหาย และฉีกขาดไปบ้างจำนวนหนึ่ง ขั้นที่ ๓. ประชาชนในหมู่บ้าน เริ่มมีจิตสำนึกรักหนังสือในส้วม มีการร่วมพัฒนาส้วมตามศักยภาพ ขั้นที่ ๔. โครงการ “ส้วมหนังสือ” ได้กระตุ้นกระแสมหาชน ให้มีนิสัยรักการอ่านเพิ่มขึ้น ขั้นที่ ๕. มหาชนฉลาด รอบรู้ และรู้เท่าทันความเคลื่อนไหวของนักการเมือง เข้าใจเหตุ บ้านการเมือง ขั้นที่ ๖. มีกลุ่มคนจากภายนอกหมู่บ้านมาเยี่ยมชมกิจการภายในส้วม พร้อมถ่ายรูปเป็นที่ระลึก ขั้นที่ ๗. ปรากฏการณ์เกี่ยวกับเรื่องส้วมๆ กลายเป็นกรณีตัวอย่างให้ภาครัฐใช้เป็นแหล่งศึกษาทิศทางความเป็นไปได้เกี่ยวกับ “ส้วมหนังสือ” ขั้นที่ ๘. เกิดเรื่องส้วมๆ คล้ายกันนี้ ลุกลามบานปลายไปทั่วประเทศ ขั้นที่ ๙. มหาชนมีหนังสืออ่าน นักเขียนได้ขายหนังสือ เรื่องส้วมกลายเป็นสิ่งจำเป็นของคนทั่วไป ................................... ...............ฯลฯ.............. ผมร่างโครงการ “ส้วมหนังสือ” เสร็จเรียบร้อย รีบนำเสนอภรรยาผู้เพิ่งเป็นข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ เพื่อร่วมพิจารณาภาษาเขียนว่าเหมาะสมกับทางราชการที่เกี่ยวพันด้วยหรือไม่ ด้วยความเป็นครูสอนภาษาไทย เธอบอก “ไม่ไหว ดูเป็นนิยายมากเกินไป ควรลดอุณหภูมิการเขียนให้เป็นภาษาราชการ โดยเฉพาะประโยค “ไม่ว่าตำบลใด อันมีที่อ่านหนังสือประจำหมู่บ้าน มักจะกลายพันธุ์เป็นที่หมานอนประจำหมู่บ้าน”นั้น ดูกระทบกระเทือนต่อเบื้องสูงมากเกินไป โครงการร่างนี้ต้องแก้ใหม่ นี่จะให้คะแนนเต็มศูนย์!!” บัดนี้ ผมยังเกี่ยวพันกับการเขียนโครงการของส้วม ผมต้องแก้ไขอยู่ทุกวี่วัน จนกว่า “ส้วมหนังสือ” ที่สร้างนี้ เป็นสิ่งที่ดีมีคนอ่าน.

เมื่อผ่านการวางแผนอย่างรัดกุมเพียงแค่ครึ่งเดือน พวกนกเพลงพื้นถิ่นก็ได้โอกาสงามเพื่อบินไปสู่เบื้องหน้าตามวิถีอิสระ ทั้งนี้แด่การแปลงรูปโฉมของส้วมเก่าอันไร้ซึ่งประโยชน์แห่งความเป็น “สุขา” ให้เป็นศาลาที่อ่านหนังสือของหมู่บ้าน โดยกำหนดเป้าหมายการเดินทางคือเผยแพร่แนวคิดแปลกท้าทายรอยหยักในสมอง ตามแผนที่ร่างไว้มีการเล่นดนตรีในร้านสุราเล็กๆ และให้สัมภาษณ์ในรายการวิทยุหลายมุมเมืองที่ยินดีเสพงานเพลงของนกเพลงพื้นถิ่น พ่วงพร้อมด้วยการประชาสัมพันธ์โครงการของนักดนตรีจากเมืองพระ คือรับบริจาคหนังสือเหลือใช้เอาไปไว้ในส้วม? ณ คาบเช้ากลางฤดูฝนในต้นเดือนที่มีการประท้วงบ่อย ผมจึงได้นั่งในตำแหน่งสารถี บังคับพวงมาลัยรถยนต์ดีเซลแบบตรวจการสี่ประตู สัญจรจากเมืองนครศรีธรรมราช สู่จังหวัดชายฝั่งทะเลอันดามัน ขบวนการนกเพลงได้รับอนุเคราะห์ยานพาหนะจากเพื่อนนักเขียนสง่านาม เขาเห็นดีงามทุกประการกับโครงการ “ส้วมหนังสือ” จึงพร้อมให้ผมยืมม้าเหล็กคันขาวคู่กายเพื่อเดินทาง ในยานยนต์พลังม้าหลายร้อยตัว บรรทุกอุปกรณ์ดนตรี เช่น กีตาร์โปร่งและกีตาร์ไฟฟ้าสี่ตัว กลองทอมบ้าและกลองบองโก้อย่างละหนึ่งชุด เครื่องเสียงมินิคอมโป้เพื่อใช้ขยายเสียงหากมีการแสดงข้างถนน น้ำมันเชื้อเพลิงสองแกลลอนใหญ่ อุปกรณ์ประทังชีวิต เช่น หม้อหุงข้าว กระทะ จาน ช้อน แก้วกาแฟ และกาต้มน้ำ มีไว้หากต้องค่ำไหนนอนนั่น และถ้าต้องนอนกันตามข้างทางกันจริงๆ ก็มีเปลผ้าร่มและเตียงผ้าใบอย่างครบครัน ข้าวของทั้งหมดถูกห่อไว้ด้วยผ้าใบสีฟ้า ผูกโยงด้วยเชือกอย่างกระชับในกระบะท้ายรถ การเดินทางครั้งนี้ เพื่อนนักเขียนหนุ่มและแฟนสาวยังฝากหนังสือหนึ่งลังใหญ่พร้อมโปสเตอร์ “เช กูวาร่า” เพื่อจำหน่ายในถิ่นที่มีนักนิยมอ่านและชื่นชอบภาพนักสู้อย่าง มิสเตอร์เช พวกเราจึงเตรียมแผนการขายเหมือนนักการตลาด คือ ขายภาพ เช กูวาร่า พร้อมหนังสือและงานเพลง พวกเราอบรมพนักงานขายอย่างดิบดี เมื่อขับรถผ่านสะพานข้ามทางรถไฟ เลียบไหล่เขา เลี้ยวขวาเข้าเขตอำเภอทุ่งสง ผมนึกถึงภาพเส้นทางเดินทัพในอดีตตามข้อมูลประวัติศาสตร์ที่ได้รับรู้มา มองเห็นโขลงช้าง ขบวนม้า และทหารเดินเท้า ภาพกองทัพอันเกรียงไกรในสมัยพระเจ้าศรีธรรมโศกราชที่ ๕ ปรากฏอยู่ในจินตนาการ พระองค์เคยนำทัพเคลื่อนผ่านเหลี่ยมเขานี้สู่แผ่นดินของทุ่งหญ้า เพื่อชนช้างกับเจ้าเมืองตรังหรือทะรังแห่งอดีต ณ แผ่นดินเมืองทุ่งสงนี้ เคยมีศึกใหญ่ ครั้งนั้นเจ้าเมืองทะรังแพ้พ่ายและได้ถวายเครื่องบรรณาการแด่กษัตริย์ตามพรลิงค์ “เราคือนักรบวัฒนธรรม...” เพื่อนนักเพลงหนุ่ม เจ้าของเสียงร้องทรงพลังนาม “ตุด นาคอน” ซึ่งนั่งคู่สารถีที่เบื้องซ้าย รำพึงถึงสิ่งที่ผมคิด ฤาบัดนี้เรากำลังกลายเป็นนักรบวัฒนธรรมในแผ่นดินของพระราชาผู้ทรงธรรม เป็นนักรบแห่งสหัสวรรษใหม่ ที่มีเครื่องดนตรีเป็นอาวุธ มีบทเพลงในสำนึกรักแผ่นดินเกิด บรรเลงในทุกพื้นถิ่นเพื่อผู้คนได้เสพฟัง ให้พวกเขาหวนโหยหาเช้าวันงามค่ำคืนหอมในอดีต นักรบนกเพลงขับเคลื่อนไปเพื่อขยายแนวรบ ปักธงกระแสสันติตามวิถีอิสระ กอบกู้ภูมิปัญญาแด่แผ่นดิน จากแนวคิด “นักรบวัฒนธรรม” ที่ไหลหลั่งเป็นสายธารรำลึกของคนหนุ่มสาวร่วมยุคสมัย บัดนี้ เพื่อนมือกลองพุงกลมซึ่งนั่งอยู่เบื้องหลัง ชื่อ “นายรุงรัง” ได้เปรยขึ้นว่า “นี่เรากำลังทำงานเพื่อสังคมนะครับ” หนุ่มตุด นาคอน ยิ้มหัว ปรบมือยินดีกับการสำนึกรู้ของรุงรัง นี่คือครั้งแรกหรือครั้งที่เท่าไหร่นะ? ที่นายรุงรังได้เอ่ยถึงการทำงานเพื่อสังคมอย่างเอาจริงเอาจัง ในฉับพลันนั้น ผมจึงรีบหยิบม้วนเทปคาสเซ็ทยัดใส่เครื่องฟังเพลงภายในยานยนต์ เปิดเพลง Local Hero ผลงานยอดมือกีตาร์ Mark Knopfler เพื่อการสดุดีนายรุงรังผู้เป็นยอดคนระดับรากหญ้า ผมสบตาเพื่อนมือกลองพุงกลมผ่านกระจกส่องหลัง เห็นเขายิ้มพร้อมชูนิ้วหัวแม่โป้งซ้ายขวามอบให้ - รุงรังรื่นรมย์ ตลอดการเดินทาง ผมคิดถึงการตั้งชื่อตัวเองเพื่อบันทึกไว้ในทริป “ทัวร์นกขี้มิ้น (เหลืองอ๋อย)”นี้อย่างเนิ่นนาน เมื่อนึกขึ้นได้ จึงรีบรายงานตัวตนต่อหนุ่มตุดและนายรุงรัง ผมบอกสองเพื่อนว่านึกนามสนุกๆ ให้ตัวเองได้แล้วล่ะ ขอใช้ชื่อว่า “บ่าวแอ๊ด” ด้วยเหตุผลง่ายๆ คือ “ชอบ! อย่างไม่มีเหตุผล” รุงรังและหนุ่มตุด ร่วมร้องประท้วงเจี๊ยวจ๊าวดั่งนกกระจิบโดนทลายรัง รุงรัง กล่าว “คุณใช้ชื่อนี้ทำไม? ไม่เห็นจะเข้าท่า” ตุด กล่าวว่า “ชื่อเดิมนั้นดีอยู่แล้ว อย่าหาเรื่องเลยดีกว่า” ส่วนผมคิดว่า “ผมเป็นนกไม่มีชื่อ แต่เพื่อให้บันทึกการเดินทางแบบทัวร์นกขี้มิ้นนี้สมบูรณ์แบบ ผมจำเป็นต้องตั้งชื่อให้ตัวเอง ทั้งนี้ก็เพื่อการกล่าวขานของพวกคุณ พวกคุณจะได้เอ่ยชื่อผมได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์ใด แต่เอาล่ะ! ถ้าคุณไม่อยากเรียกว่า บ่าวแอ๊ด ด้วยกลัวผมจะสร้างประวัติศาสตร์ซ้ำรอย กลายพันธุ์เป็นนักธุรกิจที่แปลงชื่อเสียงให้เป็นทุน ผมก็ไม่เอาชื่อนี้อีกต่อไป ขอคิดชื่อใหม่สักครึ่งนาที” เว้นวรรคการอภิปรายเรื่องชื่อเสียง เพียงครู่ จึงคิดขึ้นได้ ผมกล่าว “นี่แน่ะ ผมนึกออกแล้วล่ะ ให้เรียกผมว่า ‘แอด’ เถอะ! ฮา.. นายแอด อันมีความหมายว่า เจ็บออดๆ แอดๆ พวกคุณคิดว่าเป็นไงมั้ง คงเห็นด้วยแล้วสินะ” “ถ้าคุณชื่อแอด ผมจะชื่อ เอ สมัยเด็กๆ แม่เรียกผมว่า ‘ตาเอ’ อูย.. ชื่อน่ารักจะตาย” รุงรังเสนอชื่อตัวเองให้เพื่อนร่วมทางรับรู้ ผมหัวเราะ รุงรังหัวเราะ ส่วนตุดกล่าวเพียงสั้นๆ ว่า “ผมชื่อ ตุด!!” ยิ้มหัวร่วมกันอย่างสะใจ และผมก็รู้สึกมันส์.. สะใจ... สมใจที่พวกเราจะได้มีชื่อเสียงกันเสียที ตาเอ ตุด และนายแอด กลุ่มคนผู้มีรูปแบบชีวิตเกี่ยวพันกับเรื่องส้วมๆ บัดนี้ ผมและผองเพื่อนจะได้ใช้ชื่อแบบเล่นๆ ทำการประชาสัมพันธ์โครงการส้วมไปตามวิถีอิสระของนกเพลงพื้นถิ่นแล้ว.

คณะทัวร์นกขี้มิ้น (เหลืองอ๋อย) ให้สัมภาษณ์ในรายการวิทยุชุมชน พวกเขารายงานจุดประสงค์การเดินทางพร้อมเล่นดนตรีให้แฟนเพลงรับฟัง หลังจากนั้นก็รับประทานอาหารกลางวัน ด้วยจิตอนุเคราะห์จากเพื่อนศิลปินใจบุญ ที่เห็นอาการนกขี้มิ้นหิวข้าวจึงอาสาเลี้ยงดู จนเวลาล่วงบ่ายสองโมงครึ่ง พวกเขาได้อำลาอำเภอทุ่งสง มุ่งหน้าขึ้นทิศเหนือสู่เขตเขาหลัก จังหวัดพังงา ถึงคราวอิ่มหนำสำราญบวกวาระการเดินทางไกลจำเป็นต้องใช้พลังงานเยอะ รุงรัง มือกลองพุงกลมผู้นั่งตำแหน่งเบาะหลังของรถยนต์ตรวจการเลยถือโอกาสหลับ เขาคงฝันถึงการเป็นข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ มีพลขับประจำตำแหน่ง นำท่านรุงรังท่องชมแมกไม้สองข้างทาง เขาฝันได้เป็นนายอำเภอ จึงหลับกรนเสียงดังไปตามอำเภอใจ นายแอด ชายผมยาวผู้เป็นพลขับไม่ใส่ใจเสียงกรนของรุงรังซึ่งดังเป็นระยะๆ เขาเพ่งพลังสมาธิบังคับมาเหล็กโลดลิ่วไปบนถนนซุปเปอร์ไฮเวย์ หันมาพูดกับนายตุด หนุ่มนักร้องนำผู้นั่งอยู่ด้านซ้ายคู่พลขับ หลายเรื่องราวผ่านไปอย่างไร้สาระ ตุดหยิบเทปคาสเซ็ทที่เพิ่งบันทึกเสียงสัมภาษณ์ในรายการวิทยุชุมชน ยัดใส่เครื่องเล่นเสียงภายในยานยนต์ ร่วมกันเสพและทบทวนเนื้อหาอันเผยแพร่ออกอากาศ หลายครั้ง แอดกับตุดหัวเราะสนานสนุกต่อเรื่องราวไร้สาระที่เล่าหลุดไปขณะให้สัมภาษณ์ โดยเฉพาะภาคประวัติศาสตร์นักเพลงบ้านนอกซึ่งฝึกซ้อมดนตรีและสร้างวงด้วยตนเองโดยไร้ครูดีคอยควบคุม นายแอดขออนุญาตนายตุด ขอเสพเบื้องหลังเพื่อนนักร้องเสียงดัง ขุดคุ้ยที่มาที่ไป บันทึกไว้เพื่อสร้างภาพยนตร์ขนาดสั้น เผื่อเอาใจคอเพลงระดับรากหญ้าผู้ชอบสรรหาเรื่องเสพสู่ความบันเทิง นายแอดเริ่มบันทึกข้อมูล ส่งสู่ห้องทรงจำ ...เขาชื่อตุด..!! เกิดที่ซอยนาวัด ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช มีสายรากเป็นคนปากพนัง ชีวิตวัยเยาว์ นิยมร้องเพลงให้เพื่อนฟัง ชอบตั้งวงดนตรีกับเพื่อนๆ ในซอยใกล้บ้าน ใช้ จาน หม้อ กะละมัง เป็นเครื่องดนตรี เล่นดนตรีตามซอยเล็กๆ ที่บ้านมีวงดนตรีของพี่ชาย เป็นวงของเด็กนักเรียนพาณิชย์ ตุดจึงได้เห็นกีตาร์เป็นครั้งแรกในตอนนั้น ซึ่งคงเรียนอยู่ประมาณชั้น ป.๒ หรือ ป.๓ ด้วยใจรักจึงได้เริ่มหัดเล่นกีตาร์ตอนเรียนชั้น ม.๑ เพลงแรกที่ฝึกและร้องอย่างมั่นใจสูงสุด คือ ที่นี่ไม่มีครู โดยเล่นแต่คอร์ด Am ตลอดทั้งเพลง ก่อนตุดได้เป็นนักดนตรีอาชีพ มีวงดนตรีที่ก่อตั้งกันมาประมาณ ๓ วง คือ วงเด็ก ๆ ไม่มีชื่อ เคาะจาน กะลา กะละมัง ถัง พอเรียนชั้น ม.๓ ก็ได้ก่อตั้งวง ชื่อ คนหนำ เล่นแต่ในขนำข้างซอยนาวัด มีสมาชิกยุคสร้างขนำเล่นประจำอยู่สี่คน เมื่อเติบใหญ่เป็นวัยรุ่นจึงร่วมตระเวนเล่นดนตรีแบบเวียนครกกับวงนักศึกษาวิทยาลัยเทคนิคและวิทยาลัยไทยบัณฑิต... รถยนต์ตรวจการเลี้ยวโค้งอันตรายด้วยความเร็วหลายสิบกิโลเมตรต่อชั่วโมง เสียง “โอย...” ดังที่เบื้องหลัง รุงรังร้องลั่น ลำโพงเครื่องเสียงชุดมินิคอมโป้อันเหล่านกขี้มิ้น(เหลืองอ๋อย)บรรทุกเผื่อเล่นดนตรีข้างถนน หล่นใส่ศีรษะนายรุงรังขณะหลับกรนอย่างสุขสม ตุดและแอดหัวเราะลั่น รุงรังเสียงอ๋อย ขอร้องพลขับประจำตัวว่า “คุณอย่าเข้าโค้งหยาบนัก ผมจะนอน” นายแอดลดความเร็วเพื่อท่านนายอำเภอใจ ใจจดจ่อผ่อนกำลังรถสู่โค้งเบื้องหน้าอย่างระมัดระวัง แต่เสียงรุงรังก็ยังดัง “โอย...” เช่นเดิม! แอดขอโทษ แต่นายตุดกลับหัวเราะเพิ่มเสียงดังสนั่น บัดนี้ ท่านนายอำเภอรุงรัง ไม่สามารถหลับกรนดั่งอำเภอน้ำใจได้อีกต่อไป ด้วยหนทางคดโค้งเลียบหุบเขาคืออุปสรรคต่อการนอน รุงรังจึงต้องนั่งทนฟังตุดเล่าอัตชีวประวัติวัยเยาว์ที่มีสัดส่วนการพาดพิงถึงตัวเขา – นายรุงรัง!! ...เริ่มประกวดดนตรีตอนเรียนวิทยาลัยเทคนิคนครศรีธรรมราช ในงานขององค์การช่างเทคนิคแห่งประเทศไทย และองค์การช่างเทคนิคระดับภาคใต้ ได้ลำดับที่ ๒ สองปีซ้อน โดยใช้เพลงที่เขียนเองเข้าประกวด คือ เพลงขี้เหล็ก จนได้รับฉายาว่า “ไอ้ขี้เหล็ก!!” สำหรับที่มาของเสียงร้องห้าว ทรงพลัง ก็เพราะต้องร้องเล่นตามวงเหล้าบ่อยๆ ไม่มีเครื่องขยายเสียง ส่งเสียงแข่งกับคอเหล้า ขี้เมา อาศัยวิธีการตะโกน ร้องให้เต็มเสียง เต็มพลัง จนเพื่อนขลาดกลัว ไม่ค่อยได้ร้องเพลงไพเราะลึกซึ้งหวานเย็นแบบจีบสาว ไม่เคยมีสาวๆ นั่งฟังเพลงอยู่ข้างๆ เหตุที่เลือกร้องเพลงเพราะขี้เกียจเดินไปซื้อเหล้าและกับแกล้มให้เพื่อนกิน คอเหล้ารู้ใจเลยยกเว้นให้นั่งร้องเพลงกล่อมขี้เมาอยู่อย่างเดียว ขณะร้องตะโกนอย่างสนุกสนานก็มักจะมี ลูกหิน สากกระเบือ ปลิวว่อนลงบนหลังคาขนำเป็นประจำ หรือบางทีเพื่อนขี้เมาก็ต่อยตี เชือดคอกันเลือดอาบ จนถือเป็นเหตุการณ์ปกติ กระทั่งวันหนึ่ง ตุดก็ได้รู้จักกับเพื่อนมือกลองพุงกลม ชื่อ รุงรัง!! ตุดเล่าถึงความหลัง เขาหัวเราะลั่นเมื่อเรื่องดำเนินสู่ห้องแห่งความลับที่ร่วมกระทำกับรุงรัง นายแอดบันทึกต่อไป ...รุงรังเป็นเพื่อนของพี่ชายที่เป็นนักดนตรีอาชีพ พี่ของตุดเคยสั่งไว้ตอนรู้จักกันใหม่ๆ ว่าอย่าเข้าใกล้นายรุงรังคนนี้ให้มากนัก “เพราะมันชอบสูบหญ้า!!” – พี่ชายเตือนไว้ แต่ตุดดื้อ หลังจากนั้นตุดก็ยังคบหากับรุงรังเรื่อยมาจนสนิทสนมกลมเกลียว และได้ทำงานเพลงชุด “เรียงร้อยรอยใต้” ร่วมกันสองคนเป็นแรมเดือน ตุดกับรุงรังยังไม่เคยคิดห่างเหินเลิกรา แถมความสัมพันธ์ยังพกพาเรื่องสนุกสนาน เป็นที่ถูกอกถูกใจซึ่งกันและกันตลอดมา... พักบันทึกห้องทรงจำ นายแอดหยุดการเสพเรื่องราวของตุดกับรุงรัง เขาปิดหน้าไดอารี่รำลึก รถวิ่งสู่หุบเขาเขียวมรกต นั่น - สีลึกลับของแมกไม้ เสียงรุงรังดังลั่นอยู่เบื้องหลังห้องโดยสาร –“อูย.. บรรยากาศดีมาก สมควรหยุดสูบหญ้า!!” ตุดส่งเสริมไอเดียรุงรัง คำสั่งแกมบังคับเสนอต่อพลขับให้รีบจอดรถริมทางโดยไว นายแอดไม่กล้าปฏิเสธ เขาผ่อนคันบังคับความเร็ว แตะเบรกเข้าจอดใต้ร่มไม้เลื้อยรก รถยังไม่นิ่งสนิท แอดแอบเห็นรุงรังยื่นสิ่งพึงประสงค์ซึ่งควรอยู่ในห้องแห่งความลับแด่ตุด “อืม.. บรรยากาศดี...” – ใครคนหนึ่งในกลุ่มนกขี้มิ้น (เหลืองอ๋อย) รำพึงตามสบายใจ.

นายตุด คราวเล่นดนตรี "สงกรานต์บ้านพระจันทร์" ๑๔ เมษายน ๒๕๔๗

รุงรัง ณ ดาดฟ้าชรา รังสิต

ขบวนการนกขี้มิ้น (เหลืองอ๋อย) ได้บินร่อนร้องเล่นเพลงยังแดนฝนหนักกระหน่ำ ณ เขตเขาหลัก จังหวัดพังงา ทั้งคนและเครื่องดนตรีพร้อมอุปกรณ์ประทังชีวิตที่คลุมไว้ใต้ผืนผ้าใบในกระบะรถเปียกปอนอย่างถ้วนทั่ว ภายในห้องโดยสารเริ่มส่งกลิ่นเหม็นอับ ความชื้นส่งผลให้นกผมยาวร่างหนาบึกบึนมีน้ำมูกไหลเป็นรายแรก และอาการน้ำมูกไหลย้อยก็ค่อยๆ ลุกลามสู่นกที่เหลืออีกสองตัว เมื่อนกขี้มิ้นผู้ลิงโลดป่วยเป็นหวัดคล้ายการติดเชื้อไข้หวัดนก ทั้งคณะจึงแปลงกายเป็นนกกระจอก (ขี้มูกย้อย) ไปตามสภาพ มีเสียงจาม ไอ สนั่นลั่นแข่ง เสมือนคณะนักร้องกระจอกประสานเสียงตลอดการเดินทาง เริ่มเล่นดนตรีแค่สองค่ำคืนที่จังหวัดพังงา แม้ว่าการแสดงของเหล่านกเพลงจะเต็มเหนี่ยวด้วยความสนุกสนาน ผู้ชมล้วนรื่นรมย์สมสุข แต่ขบวนนกก็ส่อลีลาคล้ายนกลำบากออกมาให้เห็น พวกเขาเลยเฝ้ารอนกตัวช่วยตัวที่สี่ซึ่งจะบินมาเสริมทีมด้วยใจจดจ่อ ตามแผนการขั้นต้นนั้น นกตัวที่สี่สามารถปลีกเวลาเข้าร่วมสมทบได้ในการแสดงที่จังหวัดภูเก็ต เขาเป็นนักดนตรีอาชีพ เล่นเครื่องเคาะ เครื่องตี ณ ร้านอาหารหนึ่งในเมืองนครศรีธรรมราช นกตัวนี้จึงต้องยื่นใบลางานเล่นดนตรีประจำ ละทิ้งเงินเดือนอันพึงได้ อาสาร่วมขบวนอดอยากโดยไม่ได้รับผลตอบแทนเต็มเม็ดเต็มหน่วยใด นกขี้มิ้น (เหลืองอ๋อย) ตัวช่วยตัวที่สี่ ต้องรีบเดินทางเพื่อเสริมกำลังทัพนกกระจอก (ขี้มูกย้อย) เป็นการด่วนแล้วล่ะ! ห้วงเวลาที่เฝ้ารอท่ามอาการป่วยออดๆ แอดๆ คนหนุ่มผิวดำแดง ร่างหนา ใบหน้าคมสัน และมีเสียงร้องสูงยาว นามว่า นกชา หรือฉายา ชา เพอร์คัสชั่น ก็เปิดประตูห้องพักโรงแรมระดับไร้ดาว เขาเดินเข้ามาหานกกระจอกทั้งสามที่นอนซมอยู่บนเตียงนุ่ม.. นกชาร่วมสมทบทีมได้ทันเวลา ขณะนกกระจอกสันหลังยาวตัวหนึ่งปิดเปลือกตาหลับผล็อยพอดิบพอดี... ................................................................ ...........................ฯลฯ............................... ภูเก็ต เมืองอันผสมผสานสายพันธุ์มนุษย์ โอบไหล่เหล่านกกระจอกเอาไว้ให้ติดเกาะ มนต์ขลังบางอย่างผลักพลังภายในให้คณะนกเพลงมีกำลังวังชา ฟื้นจากอาการป่วยได้รวดเร็วอย่างน่าอัศจรรย์ พวกเขาปะทะผู้คนมากมาย แต่นกเถื่อนเลือกโยนกายไปสุมกองกับคนผมยาวอันเป็นบุปผาชนยุคใหม่ ท่ามกลางมนุษย์สายพันธุ์รากหญ้า นั่นคือนักรักสงบ ฝันถึงอิสระ เป็นชนพื้นเมืองที่ชอบความหลากหลาย โดยเฉพาะการอยู่ใกล้เพศตรงข้ามอันมีอารมณ์ฝัน สุภาพสตรีผิวขาวชาวเมืองไกลในต่างถิ่น ดูเป็นสิ่งต้องใจชายหนุ่มลูกทุ่งผิวสีเขียวปนดำเป็นที่สุด พวกเขาต่างชื่นชอบสีสันละลานตาจากอิสตรีเหล่านั้น จึงขณะมุ่งหน้าสู่หาดป่าตองเพื่อแสดงดนตรี บนยานยนต์คืบคลานกลางถนนสายแสงสี ท่ามราตรีฝนหล่นเมือง พวกนกทั้งสี่เลยสนานสนุกกับการจีบสาว เสียงดังลั่นฉาว..?! อยู่ในเก๋งรถ... “นี่คือวัฒนธรรมผสมผสาน พวกท่านผู้นำเขาส่งเสริมสู่การเป็นเมืองแฟชั่นได้ดีจริงๆ” นกแอด ชายผู้ใส่แว่นสายตาสั้น เปรยขึ้น ระหว่างยานพาหนะจอดสนิทรอไฟอำนาจสีแดง สายตานกแอดปะทะอิสตรีสีแปลก เธอดูคล้ายเหล่าศิลปินหญิงซึ่งสังกัดค่ายเพลงยักษ์ใหญ่ ที่ร่วมสนับสนุนการแต่งกายโดยสื่อมหึมาระดับประเทศ เขาเน้นคำว่า “ดีจริงๆ” ด้วยเสียงดังและสะบัดหางเสียงสูงยาว ขบวนการนกทั้งหมดจึงเข้าร่วมสมทบประเด็น “ถ้าเป็นครู ผมจะให้คะแนนเต็ม พวกเธอสมควรได้คะแนนเต็มสิบทั้งหมด” นกตุด หนุ่มนักร้องนำ เอ่ยถึงการประเมินผลด้านการส่งเสริมการแต่งกายระดับชาติ “ผมให้คะแนนพ้นไปเลย ถ้าผมมีสิบคะแนนเต็ม ผมจะให้สิบสอง” นกรุงรัง นายมือกลองพุงกลม รีบแย่งพูดออกมาโดยเร็ว นกชาผู้นั่งตำแหน่งหลังคู่กับนกรุงรัง หัวเราะลั่นกับการให้คะแนนเกินพิกัด ส่วนนกตุด ผู้นั่งคู่สารถี ยิ้มหัวต่อการใจดีของนกรุงรัง และเจ้านกแอด พลขับของคณะทัวร์นกขี้มิ้น (เหลืองอ๋อย) ได้หัวเราะปนเสียงจาม ไอ ดังคิกๆ คักๆ ซึ่งถ้าคนภายนอกหันมามอง ก็จะเห็นรถยนต์ตรวจการสีขาวคันใหญ่ โยกโยนขึ้นๆ ลงๆ ตามจังหวะหัวเราะแบบขย่มๆ ของคนสี่คนที่นั่งอยู่ข้างใน ก่อนรถโยกเยกจนเป็นที่ผิดสังเกตของคนทั่วไป นกแอดจึงกล่าวสรุปว่า “ผู้มีอิทธิพลทางวัฒนธรรมทั้งหลาย ได้กำหนดภาพลักษณ์การแต่งกายระดับชาติไว้เรียบร้อยแล้ว นี่คือวัฒนธรรมผสมผสาน เชิญเลือกชมกันเลย เชิญดูตามอัธยาศัย” รถเคลื่อนที่ไปข้างหน้า นกตุดกระทำการจีบสาว โดยแสดงออกผ่านการส่งเสียง เขายื่นมือกดแตรรถที่กลางพวงมาลัยซึ่งนกแอดกุมบังเหียนอยู่ นกตุดกดอย่างแรงสามสี่ครั้ง - ไร้สุ่มเสียง นกตุดบ่น “รถคันนี้ใช้ไม่ได้ ไม่มีแตร! แล้วจะส่งภาษาจีบหญิง ให้เสียงดังฉาวได้ยังไง ไม่ไหว จีบฉาวๆ ไม่ได้!” เขาเปลี่ยนวิธีการใหม่ เมื่อเห็นเป้าหมายเป็นสาวสวยคณะหนึ่ง ซึ่งควรยิ่งต่อการต้องตาต้องใจของชายหนุ่ม นกตุดรีบลดกระจกรถ เม็ดฝนสาดต้องใบหน้า นกตุดจาม ตามด้วยไอ เขาเปียก จึงรีบเลื่อนกระจกขึ้นกันฝน แล้วส่งเสียงจีบสาวๆ - เสียงดัง “น้องๆ มาลีฮวนน่า มาแว้ว...?!” ความคิดคงผูกพันถึงเพื่อนพันธุ์บุปผาชนที่เริ่มแตกใบ หางเสียงของนกตุดจึงฟังสนุกคล้ายตัวตลกหนังตะลุง นกชาผู้นั่งอยู่เบื้องหลังปรบมือยินดี เขาร่วมตะโกนจีบสาวด้วยแล้ว เสียงดังฉาว..?! ว่า “น้อง! -’บาวเขียวขวด!” คำขู่ตะคอกอย่างน่ากลัวของนกชา ทำให้นกรุงรังหัวเราะกลิ้งอยู่ที่เบาะหลัง สุภาพสตรีสีสันสวยมิได้รู้สึกรู้สาต่อเสียงนกกระจอกจอแจในเก๋งรถแม้แต่นิด ทำให้นกรุงรังได้คิดเข้าร่วมขบวนการจีบฉาว..?! เขาคาดหวังว่าเหล่าเธอคงสนใจ จึงคร่ำครวญปนหัวเราะ “น้อง! ไม่เอา -’บาวแดง..?!” นกสามตัวสะดุ้ง การจีบฉาว..?! ของนกรุงรัง ดูเสรีแต่ชวนหาเรื่องกระทบกระเทือนต่อกองทัพนกกระจอก (ขี้มูกย้อย) นกรุงรังไม่ควรทวนกระแสสังคมอย่างหนักเช่นนี้ เขาปฏิเสธสินค้าชนิดหนึ่งอย่างออกนอกหน้า เขาเริ่มกระทำผิดพันธะสัญญาข้อที่สี่ อันว่าด้วยการ “ห้ามพูดเรื่องเครียด โดยเฉพาะการวิพากษ์วิจารณ์คนใหญ่คนโตในสังคม” พวกนกเลยต้องฟื้นข้อตกลงดั้งเดิมให้หวนรำลึกอยู่หลายนาที เมื่อนกทั้งสามรื้อเอาพันธะสัญญาของขบวนการนกขี้มิ้น (เหลืองอ๋อย) ขึ้นมาอ้าง นกรุงรังจึงต้องนั่งเงียบกริบ ปล่อยหน้าที่ให้นกตัวหนึ่งเบี่ยงเบนความสนใจ “รุงรัง คุณชักจะวิจารณ์คนใหญ่ๆ หนักไปแล้วนะ เราเปลี่ยนไปคุยถึงเรื่องส้วมตามพันธกิจเดิมดีกว่า” นกแอดกล่าวอย่างเคร่งเครียด ดังนั้น ขบวนการนกกระจอก (ขี้มูกย้อย..และจีบฉาว..?!) ทั้งคณะ จึงเปลี่ยนประเด็นไปสนทนาเกี่ยวกับเรื่องส้วมๆ ในโครงการ “ส้วมหนังสือ” เป็นลำดับถัดไป.

เราปล่อยให้ขบวนการนกขี้มิ้น (เหลืองอ๋อย) เดินทางเผยแพร่โครงการอันติดก้อนความคิดแหลมเปี๊ยบ! ไปตามสะดวกเถอะ ให้พวกเขารวบรวมสมัครพรรคพวกเพื่อรอวันชุมนุมใหญ่ใน “ส้วมหนังสือ” ซึ่งใครคนหนึ่งของขบวนได้ริเริ่มไว้ ณ หมู่บ้านที่มีคอสะพานสูงต่างระดับ ปล่อยเหล่านกได้นั่งรถยนต์ตรวจการผ่านจังหวัดริมฝั่งทะเลอันดามันไปเรื่อยๆ ให้พวกเขาเล่นดนตรี พร้อมบทสัมภาษณ์แด่สื่อมวลชนที่เห็นด้วยกับการบ่มเพาะ “หนอนหนังสือ” แถวอาณาบริเวณส้วม! ไปพลางก่อน ทิ้งนกให้สนานสนุกกันตามประสา โปรดอย่าถือสาระหรือหาความสำคัญอันใดมากนัก เราไม่ควรตั้งความหวังอะไรเลยในการค่ำไหนนอนนั่นของเหล่านกดื้อและซุกซนพวกนั้น ประเด็นหลักคือพึงเว้นช่องโหว่ไว้ห่างๆ ในการตรวจสอบพันธกิจของพวกเขา เพราะตอนนี้เหล่านกทั้งคณะเริ่มอ่อนแรง เมื่อยล้า เหม็นอับ และหิวโซ พร้อมทั้งเป็นหวัดขี้มูกย้อยกันเรียบร้อยแล้ว ท่านผู้ตรวจสอบควรปล่อยให้คณะนกเพลง รักษาอาการป่วยคล้ายไข้หวัดนกไปตามวิถีของนกเถื่อน ไม่ควรเฉียดใกล้ในวาระนี้ เดี๋ยวท่านจะติดเชื้อหวัดนก ขี้มูกไหลไปซะเปล่า ณ บัดนี้ ขอแนะนำแด่คณะผู้ตรวจสอบพฤติกรรมนกขี้มิ้น พึงหันมาเหลียวดูผู้คน สิ่งแวดล้อม พร้อมทั้งการก่อเกิดของเหล่า “หนอน” ซึ่งค่อยๆ บ่มตัวอย่างเริงร่า แถวละแวกส้วมกันบ้างดีกว่า... ถ้าเป็นหนังตะลุง รูปหนังตัวแรกๆ ที่พึงแนะนำก็คือ “เจ้าเมือง” หากเป็นเรื่องเหตุบ้านการเมืองระดับใหญ่ๆ บุคคลที่ได้รับเกียรติสูงสุดในการกล่าวถึงก็ควรเป็น “ท่านผู้นำ” แต่เรื่องส้วมที่เรากำลังเกี่ยวโยงร่วมกันนี้ เป็นเพียงสิ่งจำเป็นเล็กๆ ภายในหมู่บ้านหนึ่งเท่านั้น คนที่ควรได้รับการกล่าวขานจึงต้องเป็น “ท่านผู้ใหญ่” เด็กชายคนหนึ่งซึ่งเขามีพัฒนาการจนกลายเป็นผู้ใหญ่ ได้รับเสียงสรรเสริญมากมายในละแวกส้วมนั้น ชื่อ “นายต้อย” แต่ใครหลายคนมักเรียกขานว่า “ไอ้ต้อย” ไอ้ต้อยในวันอดีตต่างกับวัยปัจจุบันอย่างลิบลับ จากเด็กชายกะโปโล ผิวดำ หนังตกกระ ตัวผอม ผมยุ่งเป็นกระเซิง น้ำมูกย้อย ลิ้นคับปาก พูดไม่ค่อยชัด ถูกใครหลายคนหยอกล้อ โดนเพื่อนๆ รุมปิดตาเขกกบาล จนเมื่ออายุลุสามสิบปี ผู้คนในละแวกบ้านก็ได้สัมผัสแล้วว่านายคนนี้สมควรโตเป็นผู้ใหญ่แล้วจริงๆ ยามค่ำคืนหนึ่ง เมื่อประชากรละแวกส้วม ได้ร่วมชุมนุมในงานศพผู้เฒ่าคนหนึ่งซึ่งฝังสายราก เติบใหญ่ในแผ่นดินนั้นมาเนิ่นนาน บุคคลที่จิ๊กโก๋คอสะพานต่างเฝ้ารำลึกถึง ก็ปั่นรถจักรยานคู่กายทะลุม่านราตรีมาจากทิศทางของเมรุเผาผีที่หลังวัด ไอ้ต้อยของใครหลายๆ คนปรากฏกายอยู่เบื้องหน้าให้ได้หยอกเล่นแล้ว เขาซ่อนจักรยานไว้ในมุมมืด นุ่งกางเกงขาสั้น ขาดและดำ ดูมอมแมม เดินโชว์เสื้อขาวตัวใหม่ มองเห็นแต่ไกล ไอ้ต้อยมาหยุดที่กลุ่มคนหนุ่มสามสี่คนซึ่งนั่งเคี้ยวใบไม้สีเขียว ใครคนหนึ่งในกลุ่มทักทาย “ไอ้ต้อย วันนี้สูขี่รถบีเอ็ม. เลยเชียวนะ” “เออ บีเอ็มเอ็กซ์! เราเพิ่งเก็บเศษเหล็กจากรถหลายคันมาต่อเติมจนเสร็จ ต้องแอบจอดเอาไว้ เดี๋ยวไอ้พวกเด็กบ้า มันแกล้งเจาะยางของเราอีก” ต้อยโม้ลิ้นคับปาก เว้นครู่หนึ่ง ต้อยคุยต่อ “วันก่อนเราจอดไว้ที่ข้างส้วมในโรงเรียน ไอ้เด็กบ้าคนไหนก็ไม่รู้เอาไม้เสียบลูกชิ้นจิ้มเบาะเจาะยางซะพรุน พรุน! พรุน! บ้าจริงๆ“ ต้อยทั้งด่าทั้งบ่น ย้ำคำว่า “พรุนๆๆ” หลายครั้งเสียงดัง หลายคนในวงนั้นหัวเราะ ใครอีกคนหนึ่งสังเกตเห็นเสื้อใหม่ เลยเปิดประเด็น “ต้อย วันนี้สูใส่เสื้อใหม่เลย บ๊ะ! เสื้อของพรรคการเมืองนี้หว่า.. อะหา ต้อย สูกำลังกลายเป็นนักการเมืองแล้วหรือนี่” ทุกสายตาเริ่มพุ่งเป้าไปที่เสื้อ มันยิ้มยิงฟันขาว “ลูกพี่เรา ฟากคลองขะโน้น ให้มา” “ฮา เห็นไหม มันเริ่มสังกัดพรรคแล้วเฟ้ย! ไหนเข้ามาใกล้ๆ ถี ดูสิว่าพรรคอะไร” ทุกคนจ้องไปที่อกเสื้อเบื้องซ้ายของไอ้ต้อย เห็นสัญลักษณ์คล้ายอักษรไทยตัวหนึ่ง มีสีน้ำเงินเฉียงๆ อยู่ตรงกลาง ขนาบข้างด้วยสีแดงๆ ส่วนปลายบนสุดอักษรตัวนั้น ดูแหลมเปี๊ยบเหมือนไม้เสียบลูกชิ้นปิ้ง “หา.. ไอ้ต้อยคือสมาชิกพรรคไทยรักท่อม..!? ไอ้ต้อย! มึงกินใบท่อมด้วยใช่ไหม มึงกำลังทำผิดกฎหมายอย่างร้ายแรง” ใครคนหนึ่งแกล้งเปล่งเสียงให้ดูเหมือนตกใจตะลึงลานเมื่อเอ่ยถึงใบไม้ผิดกฎหมาย – ใบกระท่อม! ทุกคนหัวเราะ “ไม่น่าจะใช่ไทยรักท่อมว่ะ! พรรคท่อมรักท่อม..!? มากกว่า” ใครคนหนึ่งรีบแย้ง ทุกคนส่งเสียงหัวเราะ “ไอ้ต้อย กระท่อมปลายนากุ้งร้างที่มึงแอบหลับนอน ปลูกต้นกระท่อมด้วยใช่ไหม กูจะแจ้งตำรวจ” ใครอีกคนแตกประเด็น ไอ้ต้อยยืนยิ้มแห้งๆ มันสั่งน้ำมูก พ่นออกมายืดย้อย “ไม่เกี่ยว กูไม่เกี่ยว ถ้าจะจับกู กูจะให้จับพวกมึงก่อน พวกมึงกำลังนั่งเคี้ยวปากเขียวอยู่ กูรู้ เห็นไหม ก้านเขียวๆ ยังติดอยู่ที่โคนฟันของพวกมึง” ไอ้ต้อยแสดงอารมณ์ เริ่มเปลี่ยนสรรพนามจาก “สู – เรา” เป็น “กู – มึง” “โอ มันพูดมีหลักการ มึงดูสิ มันสมควรเป็นผู้ใหญ่แล้วหรือยัง มันรู้จักปัดความรับผิดชอบ มันมีความนึกคิดแบบเจ้านายด้วย มันจะจับพวกเราก่อนสั่งจับตัวมัน มึงคิดว่า พวกเราควรทำไงดี” ใครคนผมยาวคนหนึ่ง ผู้เห็นพัฒนาการของไอ้ต้อย หันมาปรึกษากับเพื่อนร่วมวง “ใช่ มันโตเป็นผู้ใหญ่แล้วจริงๆ ตอนเรียนชั้น ป.๑ มันเคยเรียนห้องเดียวกับกู กูเห็นมันเรียนซ้ำชั้นประจำ กูเรียนจบ ป.๖ แล้ว มันยังซ้ำชั้น ป.๒ กูถามมึงจริงๆ ไอ้ต้อย! มึงเรียนจบ ป.๖ หรือเปล่า” “จบ! กูจบ! เรื่องชั้นมันไม่สำคัญ มันสำคัญที่มึงเรียนอยู่กี่ปี อย่างของกูนี่ กูเรียนชั้นสองปีหก มึงทำได้หรือเปล่า” ไอ้ต้อยเริ่มเถียงคอขึ้นเอ็น ย้ำคำ “ชั้นสองปีหก!” อย่างหนักแน่นแกมภาคภูมิใจ หลายคนอึ้งคารม “โอ.. ไอ้ต้อยมันเฉียบแหลม เรียนชั้น ป.๒ ตั้งหกปี แล้ว ป.อื่นๆ ล่ะ มึงนึกดูเถอะว่ามันจะสิงอยู่อีกกี่ปี อย่าคิดว่ามันเด็ก มันย้อนได้แหลมคมมาก มันเริ่มฉลาด คงได้อ่านหนังสือในส้วมบ้างแล้ว เรามาวางแผนให้ไอ้ต้อยเป็นผู้ใหญ่กันทีเถอะ” ทุกคนร่วมสุมหัว ใครคนหนึ่งฉีกใบไม้สีเขียวส่งเข้าปาก เริ่มวางแผน ไอ้ต้อยคอยเงี่ยหูฟัง ยืนบิดหัวแม่เท้าเจาะดินเป็นรูลึก ใจลึกๆ คงนึกชอบแผนการ “เอาอย่างนี้นะ ในการเลือกตั้งสมัยหน้า พวกเราจะส่งไอ้ต้อยลงหาเสียงแข่งกับท่านผู้บริหารบ้านเมืองทั้งหลาย ขึ้นป้ายให้ใหญ่โตกันเลยนะพวกเรา ปักไว้ที่ข้างคอสะพาน เขียนคำโฆษณาว่า โปรดเลือกผู้ใหญ่ต้อย เข้าไปยืนลูกไข่ห้อย ค่อยๆ บริหารชุมชนเรา” ทุกคนที่ชุมนุม ร่วมหัวเราะจนน้ำลายย้อย ใครคนหนึ่งเริ่มสงสัย “แล้วเราจะเอาทุนที่ไหนมาเขียนป้าย หาตังค์จากไหนส่งมันลงสมัครเลือกตั้ง เอาเงินที่ไหนไปซื้อเสียงแข่งกับเขา” เจ้าคนสงสัยทำท่าเอาจริงเอาจัง เจ้าของความคิดเพื่อผู้ใหญ่ต้อยจึงสาธยายต่อไป “ส่งผู้ใหญ่ต้อยโม้ๆ ไปยังงั้นแหละ แล้วร่วมรณรงค์กันตั้งแต่ตอนนี้ โดยไม่ต้องจ่ายค่าสมัคร ค่าป้าย ไม่ต้องลงทุนอะไรเลย ใช้ระบบปากต่อปาก ช่วยบอกต่อๆ กันไปทั้งหมู่บ้าน ว่าหากสนใจผู้ใหญ่ต้อยเป็นตัวแทนของพวกเรา โปรดกากบาทช่องไม่เอาใคร นี่นะ พึงสังเกต ในบัตรเลือกตั้งเขาทำช่องไม่เลือกใครให้เราแล้ว ให้เราคิดมั่วๆ เอาเองเถอะ ว่าเขาทำเพื่อผู้ใหญ่ต้อยของพวกเรา ถ้าเป็นจริงนะ ไอ้ต้อยจะได้กลายเป็นคนใหญ่คนโตซะที” วัยรุ่นทุกคนที่ร่วมประชุมในงานศพคืนนั้นปรบมือ หัวเราะ ร่วมยินดีอย่างสุขสม ทุกคนเห็นไอ้ต้อยยิ้มน้อยยิ้มใหญ่ ถึงเวลาเมื่อการประชุมเริ่มกร่อย ต้อยบอกลาพรรคพวก เดินหายไปในความมืดที่จุดจอดจักรยาน บัดนั้น ใครหลายคนได้ยินเสียงไอ้ต้อยเอะอะปานคนบ้า “แม่ม..! เด็กบ้าที่ไหน มาจิ้มเบาะเจาะยางรถกูอีกวะ! พรุน! พรุน! พรุน! - บ้าจริง..!?” ทุกคนหันมามองหน้ากัน หัวเราะลั่นให้ผู้ใหญ่ต้อยแห่งหมู่บ้านที่มีคอสะพานสูง.. ต่างระดับ...

ถึงแม้กระแสเสียงของผู้ใหญ่ต้อย จะได้รับการตอบสนองจากมหาชนเพียงไม่กี่เปอร์เซ็นต์ก็ตาม แต่ในวันนี้เขาก็ได้สำนึกแล้วว่า เริ่มมีมวลชนมอบความไว้วางใจ ให้ได้เป็นตัวแทนชนกลุ่มน้อยที่ไม่ค่อยศรัทธาการบริหารบ้านเมืองของผู้ยิ่งใหญ่กันบ้างแล้ว โดยการกากบาทบัตรเลือกตั้งในช่องไม่เอาใครเข้าไปเป็นตัวแทนบริหารกิจการแผ่นดิน ผู้ใหญ่ต้อยได้สำเหนียกแล้วว่า คนพวกนั้นต้องการให้ “ไอ้ต้อยเป็นผู้ใหญ่ต้อย แท้จริงแล้ว” ตัวแทนของวัยรุ่นในหมู่บ้านอันมีคอสะพานสูงต่างระดับ จึงได้เริ่มบริหารท้องถิ่นไปตามประสาคนไม่มีงานการทำเป็นหลักแหล่ง ในวันแรกที่ได้รับเสียงเรียกขานว่า “ผู้ใหญ่” เลยทีเดียว เขาเริ่มต้นโดยการปั่นจักรยาน BMX คันโกโรโกโสไปตามถนนคอนกรีตแคบๆ อันมีพงหญ้าเลื้อยรกเต็มสองข้างทาง ถ่มน้ำลายไปแทบทุกโค้งที่รถเลี้ยว ใจนึกบ่นไปเรื่อยเปื่อยว่า “แม่ง! - บ้านเมืองนี้มันรกจริงๆ” เมื่อผู้ใหญ่ต้อยปั่นจักรยานพ้นโค้งถนนสู่ที่โล่งของท้องทุ่ง เขาก็เหลือบเห็นกองขยะ พร้อมถุงพลาสติกปลิวว่อนตามสองข้างทาง ผู้ใหญ่เริ่มทนไม่ได้ ก็เมื่อไว้วางใจให้ได้บริหารหมู่บ้านกันแล้ว หน้าที่ของผู้ใหญ่จึงพึงกระทำกิจที่มิใช่พฤติกรรมของเด็ก ต้อยจอดรถ BMX ยืนตัวตรง สองมือเท้าสะเอว แล้วตะโกนเสียงดัง เหมือนอยากให้ฝูงควายในทุ่งได้ยินว่า “แม่ง! – พวกมึงทำบ้านเมืองได้สกปรกจริงๆ หญ้ารกดกดื่นไม่พอ ยังปล่อยให้ขวด ให้ถุงพลาสติก เพ่นพ่านเต็มบ้านเต็มเมือง กูอยากเผา!” ผู้ใหญ่ต้อยสะบัดศีรษะ ถ่มน้ำลาย รีบปั่นจักรยานออกจากพื้นที่ซึ่งไม่ประทับใจ ส่งเสียงบ่นอู้อี้ไปตลอดทาง แสงตะวันยามสายส่องผ่านม่านไม้สู่สายตา เขาหรี่ตาหลบแสงอาทิตย์ บังคับจักรยานไปตามโค้งถนน เบี่ยงตัวหลีกกิ่งไม้ข้างทาง จักรยานหลุดสู่กลางถนนคอนกรีต เสียงรถยนต์สวนทางเบรกดังเอี๊ยดสนั่น ผู้โดยสารในรถวี้ดว้ายตกใจ ทุกสายตาเพ่งไปที่จักรยานคันหนึ่งซึ่งขับแหกโค้งตื่นตะลึงทะลึ่งพรวดลงไปอยู่ในคู โชเฟอร์รถสองแถวผู้เหยียบเบรกจนตัวโก่ง ตะโกนออกไปสุดเสียง “แม่ม! – ไอ้ต้อย มึงอยากเดี้ยงรึ..!?” ต้อยตัวสั่นเหมือนลูกหมาตกน้ำ น้ำตาไหลพรากอาบแก้ม ร่างเปียกปอนลุกยืนอย่างสั่นเทา พร้อมตอบโต้ด้วยแค้นเคือง “มึงนั่นแหละ แกล้งกู แกล้งเบรกให้กูตกใจ มึงขับรถประมาท คอยดู กูจะแจ้งนายมาจับมึง..!” ผู้โดยสารหัวเราะปนสงสาร เมื่อเห็นว่าไอ้ต้อยของพวกเขาไม่มีอาการน่าเป็นห่วง จึงโบกมือจากไปด้วยอารมณ์ขำจนน้ำตาเล็ด ไม่มีใครคิดลงไปช่วยเหลือผู้ใหญ่ต้อยยกรถ BMX ขึ้นจากคูข้างถนนเลยสักคน ........................................ ที่ร้านรับซ่อมจักรยานข้างคอสะพาน วัยรุ่นสามคนจับกลุ่มวิจารณ์รถหรูแต่งสวยในนิตยสาร พลันทุกสายตาก็ละจากหน้าหนังสือที่มีสาวสวยเปลื้องผ้ายืนคร่อมมอเตอร์ไซค์คันโปรด ภาพชีวิตอันเปียกปอนของนายต้อย เดินถอดเสื้อสะพายไหล่ เปลือยอกผอมดำ เข็นจักรยานคู่กาย ดูเป็นที่หมายคุยสนุกปาก “ต้อย วันนี้สูดูเซ็กซี่จัง เดินโชว์อกดำยังกะนายแบบแถบแอฟริกาเลยฟ่ะ!” วัยรุ่นคนผมชี้ฟ้า เปิดประเด็น “ออกกำลังกายหรือต้อย ทำไมเหงื่อย้อยดำจัง” วัยรุ่นเจ้าของร้าน ร่วมสมทบ “เราว่ามันกำลังออกตรวจการมากกว่า มันถูกเลือกให้เป็นผู้ใหญ่แล้ว มันต้องทำงาน” วัยรุ่นคนผมยาว ใคร่ครวญถึงสถานะผู้ใหญ่ของนายต้อย “ช่วยซ่อมรถให้หน่อย ล้อบิด ไม่ไหว คอยดู เราจะแจ้งนายจับมัน” ต้อยพูด “วันก่อนทีหนึ่งแล้ว มันขับรถเบาๆ ตามหลังเรา แล้วบีบแตรดังลั่น ทำเอาตกใจ หล่นลงไปอยู่ในคู มาวันนี้ มันก็เอาอีก มันชอบแกล้งเรา คอยดู เราจะเอานายมาจับมัน” ต้อยครวญเสียงอู้อี้ วัยรุ่นทุกคนยิ้มหัวอย่างคุ้นชินกับประสบการณ์ของนายต้อย “ปีหนึ่งๆ สูลงไปกองอยู่ในคูกี่หนวะต้อย ดูสิ เนื้อตัวเหม็นหึ่งยังกะโรงงานปลาป่น” วัยรุ่นเจ้าของร้านแสดงอาการเวทนา พร้อมหยิบเครื่องมือมาถอดล้อรถนายต้อย เขาดัดให้มีรูปทรงกลมกลึง ให้เจ้าของได้ใช้งานปั่นตรวจการไปตามท้องถนนในทุกๆ วันได้อีกต่อไป “ซ่อมเสร็จแล้ว จะไปต่อที่ไหนอีกวะต้อย” วัยรุ่นคนผมชี้ฟ้า ถาม “ไปแถวๆ โรงปลาป่น” ต้อยตอบ แล้วหันไปสั่งน้ำมูกลงในคูหน้าร้าน “ไปทำไม ถ้าจะไปสำรวจกลิ่น เราว่ากลิ่นของสูก็เหม็นพอๆ กับโรงงานปลาป่นนั่นแล้ว” คนผมชี้ฟ้ากล่าว “ปล่อยมันเหอะ มันจะไปหาข้ออ้างเพื่อกลบกลิ่นเหม็นจากน้ำในคู มันไม่อยากอาบน้ำ มันเพิ่งหล่นคูมาเมื่อกี้ พวกสูต้องเข้าใจ” วัยรุ่นคนผมยาว ยกเหตุผลเพื่ออธิบายแทนนายต้อย “เออใช่ อย่าลืมว่าพวกเราเพิ่งเลือกให้มันเป็นผู้ใหญ่ มันคือผู้ใหญ่ต้อยของพวกเรา ปล่อยให้มันไปตรวจการกลิ่นเหม็นพวกนั้นเถอะ มันโตแล้ว” วัยรุ่นเจ้าของร้านทบทวนความจำของเพื่อน ต้อยยิ้มน้อยยิ้มใหญ่ ซาบซึ้งเพื่อนที่เข้าใจ เห็นอกเห็นใจ และยินดีซ่อมรถให้โดยไม่คิดค่าแรงมากมาย และบางครั้งเขาก็ยังเคยค้างค่าซ่อมไว้ จนเพื่อนลืมทวง บัดนี้ ต้อยจึงคิดตอบแทนในฐานะที่ได้รับความไว้วางใจให้เป็นผู้ใหญ่ เขากล่าว “หนนี้ เราค้างค่าซ่อมไว้ก่อนนะ เดี๋ยวจะไปหางานแถวโรงปลาป่น ได้เงินมา ค่อยจ่าย” “ไม่เป็นไรต้อย ว่าแต่สูจะไปหางานหรือไปหาเรื่องกันแน่วะ!” วัยรุ่นเจ้าของร้านถามด้วยความเป็นห่วง “หางาน! – เราหาเรื่องใครไม่เป็น” ต้อยตอบอย่างมั่นใจ ดูภาคภูมิใจกับงานที่จะไปทำในฐานะผู้ใหญ่ที่โรงงานซึ่งส่งกลิ่นเหม็นตลบอบอวลไปทั้งหมู่บ้าน วัยรุ่นทุกคน ณ ที่แห่งนั้นจึงร่วมกันอวยพรว่า “โชคดีเถอะ ผู้ใหญ่ต้อย”

สวัสดีครับ! - บ็อบ มาร์เล่ย์ (Hi - BOB MARLEY) ไม่ได้เจอกันนานทีเดียวนะครับ ก็คิดว่าตั้งแต่ครั้งที่ผมทำหนังสือ ศาสดาขบถ อันพูดถึงชีวประวัติของคุณหายไปโน่นล่ะ เลยทำให้รู้สึกว่าเราเหินห่างกัน แต่ผมก็ยังคงแอบดูรูปคุณตามฝาบ้านมนุษย์ฮิปปี้ในทุกๆ ที่เหมือนเดิม ใช่ว่าผมไม่คิดถึง ผมยังรักและห่วงใยนะครับ ยังหลงใหลทรงผมสไตล์ผีผูกกับดวงตาเหม่อลอยช่างฝันของคุณมิเสื่อมคลาย ผมก็เป็นจิ๊กโก๋หัวสะพานคนหนึ่งซึ่งชมชอบคุณอย่างลึกซึ้งถึงจิตนะบ็อบ รู้สึกว่าเราจะสนิทกันมากทีเดียว เช้านี้ เลยตั้งใจหยิบม้วนเทปของคุณมาฟัง อยากสัมผัสรสชาติดนตรีชักกระตุกแบบ เร็กเก (Reggae) ด้วยอารมณ์สนานสนุก อืม.. อัลบั้มชุด ดนตรีขบถ (Rebel Music) ของคุณนี่ ฟังได้คึกคักปนล่องลอยปานม้าศึกตาปรือจริงเชียวนะครับ ตอนนี้ผมกำลังนั่งคนเดียวอยู่แถวหมู่บ้านอันมีคอสะพานสูงต่างระดับครับ ก่อนหน้านี้ก็ได้มีโอกาสเข้าไปอ่านหนังสือพิมพ์จากในส้วมประจำหมู่บ้านมาบ้างแล้ว เจอข่าวหนึ่งที่ทำเอาตกใจ! แกมดีใจเป็นที่สุด จึงต้องหยุดพันธกิจหลายประการ รีบรายงานด่วนเพื่อร่วมกันแสดงความยินดีน่ะบ็อบ เฮ้!.. บ็อบ! เนื้อข่าวจากหนังสือพิมพ์ในส้วมมีว่า ประเทศของผมกำลังนำเอาสีสันสไตล์เร็กเกของคุณมาใช้เพื่อแบ่งโซนการปกครองกันแล้วล่ะ อู.. สีเขียว! สีเหลือง! สีแดง! นั่นคือสไตล์ดนตรีเร็กเกแบบประเทศจาไมก้าของคุณชัดๆ อุๆ.. ข่าวนี้ล่ะ ที่ผมดีใจแทบช็อก! บ็อบเอ้ย คุณรู้มั้ย ผมร้อนรนทุรายร่านเป็นที่สุดเลย นั่งคิด นอนคิด คิดถึงว่า “เร็กเกมาแล้ว... ธงเขียว เหลือง แดง มาแล้ว...” จึงรีบนำเรื่องนี้ไปสนทนาอย่างสนุกสนานกับราษฎรที่ดีคนหนึ่งซึ่งเป็นนักแต่งเพลง ทั้งยังได้ปรึกษากับเพื่อนนักเขียนอีกคนหนึ่งที่ร่วมขบวนการชื่นชอบสีเขียว เหลือง แดง ของคุณด้วยนะบ็อบ ยังไม่พอ.. ผมยังนำเรื่องสีสไตล์จาไมก้าไปเล่าให้เพื่อนพันธุ์ “มาลีฮวนน่า” อันชำนาญการร้องเพลงฟัง อูย.. บ็อบ! เกินคาด พวกเขาร่วมรับฟังอย่างชื่นชมยิ่ง แม้จะต่างกรรมต่างวาระ แต่ทุกคนร่วมรับรู้อย่างสะใจ! ผมเช็คเรตติ้งดูแล้วนะบ็อบ เห็นว่าพวกเขาก็มีอาการคล้ายกันมากๆ อุๆๆ.. ทุกคนหัวเราะเหมือนๆ กันหมดเลย หัวเราะจนท้องแข็งเหมือนไม้กระดาน สามารถใช้เนินหน้าท้องทำเป็นเขียง เอาเนื้อหมูบรรจงวาง ใช้มีดแสนคมสับฉับลงไปที่หน้าท้องได้ทุกคนเลยล่ะบ็อบ!.. อุๆๆ... บ็อบ ผมขอถามคุณสักอย่าง.. คุณคิดได้ไง... คิดเลือกใช้เฉดสีเขียว เหลือง แดง มาประกาศรัฐอิสระทางดนตรีได้ไง? คุณกล้าหาญมาก นั่นเป็นสีสัญลักษณ์ของพวกเสพสมุนไพรเสรีใช่มั้ยบ็อบ! ผมคิดว่าคุณต้องเมา “มาลีฮวนน่า” จากเมืองไทยแหงๆ หรือว่าคุณเมาแล้วมันส์.. เลยนึกแบบมั่วๆ เอาให้สีสันแสบไส้ เพื่อประกาศเขตปลูกพันธุ์หญ้าใบหยักอันใช้ในการสูบได้ หรือว่า.. คุณถูกผีผูกผมบนหัว.!? อุๆ.. ขอโทษ – ศีรษะ! ผมไม่น่าจะพูดถึงหัว! มันทำให้พาลนึกถึงคำภาษาต่างประเทศ ที่แปลว่า “ประตูมากๆ” (DOORS) ทุกที.. ทุกที... บ็อบ.. คุณอายุแค่ ๓๖ ปีเองเหรอครับ คุณลาโลกมนุษย์ไปก็หลายปีแล้วนี่นะ ยุคที่คุณยังหายใจอยู่ในจาไมก้า บรรยากาศการมีลมหายใจก็คงคล้ายๆ กับสมัยปัจจุบันที่ประเทศผมนะบ็อบ ประเทศของคุณเมื่อเกือบครึ่งศตวรรษที่แล้วนั้น ตามข้อมูลในหนังสือที่ผมเสพ กล่าวว่า มีสลัมเยอะ บ้านเมืองสกปรก มีบ่อนการพนันเต็มบ้านเต็มเมือง มีเจ้าพ่อ มือปืน มียาเสพย์ติด โสเภณี คนจน เด็กหิวโหย มีนายทุนหน้าเลือด มีคนปกครองคนด้วยลูกตะกั่ว กลางกรุงมีรถที่ปรากฏรอยกระสุนพรุนวิ่งขวักไขว่ มีผู้นำให้ชาติเจริญโดยที่ตนรวยอยู่คนเดียว อูย.. ประเทศของคุณเมื่อเกือบห้าสิบปีที่แล้ว ช่างคล้ายๆ กับประเทศของผมในปัจจุบันนี้เปี้ยบ! โอย.. เมื่อเห็นว่าไม่ไหวแล้ว อันตรายมันเยอะ ขอรักสงบ โหยหาเสรี ผู้บริหารชุมชนของผมเลยประกาศแบ่งรัฐอิสระให้ชนกลุ่มน้อยเสียเลย โอ.. บ็อบ ผมและเพื่อนนักดนตรีฮิปปี้เลยได้เฮกันจริงๆ ผมลองหยั่งเสียงดูแล้วล่ะบ็อบ พวกเขายึดมั่นว่าจะทำตามนโยบายรัฐ โดยการปักธงเขียว เหลือง แดง เอาไว้ที่หน้าบ้าน และแทบทุกคนยังตกปากรับคำว่าจะปลูกหญ้าใบหยักไว้รำลึกถึงคุณ พวกเขาฝากขอบคุณมาด้วยนะครับ... นี่บ็อบ! เพื่อนๆ ฮิปปี้ของผมกำลังสร้างชุมชน เขียว เหลือง แดง กันแล้วจริงๆ ล่ะ ผมอยากให้คุณเยี่ยมชมชุมชนของบุปผาชนชนิดต่างๆ ให้พอสบายใจนะครับ ชุมชนชนิดเขียว ทุกบ้านปลูกต้นไม้ ดอกไม้ บำรุงด้วยขี้ไก่ ทุกบ้านเลี้ยงไก่ไว้เยอะ มีงบประมาณเพียงพอที่จะเลี้ยงตัวเองได้ มีเนื้อหมู เนื้อไก่ในตู้กับข้าวไว้ทำกินโดยไม่ค่อยเบียดเบียนไก่ในเล้า ชุมชนชนิดเหลือง ทุกบ้านปลูกต้นไม้ ดอกไม้ แต่ไม่ได้บำรุงด้วยขี้ไก่ เลี้ยงไก่ไว้บ้าง ว่างๆ ก็เอามาเชือดกิน มีงบประมาณกระท่อนกระแท่น ยังพอเลี้ยงตัวเองได้โดยการรับประทานเนื้อไก่ที่เลี้ยงในเล้า ชุมชนชนิดแดง ทุกบ้านอยากปลูกต้นไม้ ดอกไม้ แต่ไม่มีปัญญาปลูก ไม่มีขี้ไก่บำรุง เพราะไม่มีไก่ไว้เลี้ยง อาจจะเคยเลี้ยงไว้แล้ว แต่ขาดงบประมาณสนับสนุนอย่างรุนแรง เลยเชือดไก่กินจนหมดเล้า ชุมชนชนิดแดงจึงจำเป็นต้องพึ่งพาชุมชนชนิดเหลือง และเขียว หากเลี้ยงตัวเองได้เมื่อไหร่ จะรีบหาไก่มาเลี้ยง เพื่อเอาขี้ไก่ไปบำรุงต้นไม้ที่หน้าบ้าน ให้ค่อยๆ พัฒนาเป็นชุมชนชนิดเหลืองและเขียวตามลำดับ นี่ล่ะบ็อบ คือข้อมูลคร่าวๆ ของชุมชนบุปผาชนในประเทศที่ผมอยู่ คุณต้องหาโอกาสมาเยี่ยมดูสักครั้งแล้วล่ะ ข่าวว่าราษฎรที่ดีหลายคนเขาจะเลี้ยงฉลองอย่างยิ่งใหญ่เพื่อต้อนรับลีลาชีวิต สีสัน และสไตล์ดนตรีแบบเร็กเกของคุณด้วย แค่นี้ก่อนนะครับ บ็อบ! ขอฝากความรักถึงคนจาไมก้าและละตินอเมริกา ขอชื่นชมกับขบวนการ ซาปาติสตา แห่งแม็กซิโก และหากว่าปะหน้า มิสเตอร์เช เกวาร่า ตามท้ายรถบรรทุกในป่าแถวประเทศคิวบาเมื่อไหร่ วานบอกด้วยว่า ราษฎรที่ดีในชุมชน เขียว เหลือง แดง คิดถึงอย่างแรง.

สุราษฎร์ – ราษฎรที่ดีคนหนึ่งในชุมชน เขียว เหลือง แดง
กำลังบรรเลงผลิตภัณฑ์เพลง OTOP ของเหล่าบุปผาชน
ถ่ายในค่ำคืนหนึ่ง ต้นปี ๒๕๔๘ ที่ อ.ปากพนัง จ.นครศรีธรรมราช

เมื่อได้เริ่มต้นคิดรวมกลุ่มสร้างชุมชนสีเขียว เหลือง แดง ให้เป็นจริงเป็นจังเพื่อตอบสนองนโยบายรัฐกันเรียบร้อยแล้ว พวกกลุ่มนักดนตรีแปลกประหลาดจากเมืองพระจึงลงมือสร้างผลิตภัณฑ์เชิงซับซ้อนของตัวโน้ต อันเกิดจากก้อนสมองของศิลปินในชุมชน ทั้งนี้โดยสำนึกรวมของสมาชิก ได้เห็นควรแล้วว่าให้สร้างสรรค์สินค้าเพลงโอท็อป ( OTOP ) ระดับห้าดาวออกสู่ตลาด ด้วยวิธีการทำมืออย่างไม่พึ่งพิงนายทุนใหญ่กันให้มากที่สุด ผู้คิดกลยุทธ์เชิงรุกในการทำงานเพลงออกสู่ตลาด ให้เริ่มจากนายนักร้องนำเสียงดังทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็นนายตุด แห่งนา - คอน นายสุราษฎร์ อันเป็นราษฎรที่ดี และนายแอด ศิลปินวงหัวสะท้าน ภายใต้ฝีมือควบคุมการตลาดและการผลิตจากนายรุงรัง ชายมือกลองพุงกลมเชื้อสายชาวจีนจากชายตลาดท่าวัง จึงระหว่างตระเวนแสดงดนตรี ณ ดินแดนอื่นที่มิใช่ภูมิลำเนาของนักดนตรีหัวดื้อทั้งหลาย นับเป็นเวลาดีของการประชุม นายรุงรังผู้นั่งตำแหน่งบริหารจึงเรียกเหล่าศิลปินบางส่วนในสังกัดเข้าประชุม ท่ามแสงเทียนและกลิ่นควันไฟไล่ยุงในคืนข้างแรม ทุกคนจึงได้นั่งสุมหัวพูดคุยกันอย่างจริงจัง นายรุงรัง ปริปากเผยฟันหายไปหนึ่งซีกปาก กล่าวว่า “นี่แน่ะ! มวลสมาชิกผู้เป็นศิลปินทั้งหลาย วันนี้ผมคิดได้แล้วว่า เราควรผลิตสินค้าเพลงของเรา ให้อยู่ในรูปแบบบริษัทของตัวเองเสียที ทำเอง ขายเอง เล่นแล้วขายที่หน้าเวทีก็ได้ บางทีก็ฝากขาย ผมว่าอีกยี่สิบปีข้างหน้า เราน่าจะมีตังค์กันมั้ง พวกคุณเห็นว่าไง” นายแอด หัวสะท้าน ผู้ผมยาวที่สุด กล่าวว่า “ผมเห็นด้วยทุกประการครับคุณรุงรัง และผมคิดว่าคุณน่าจะรีบผลิตเพลงโอท็อประดับห้าดาว ในชุด ร้อยพวง – เพลงรักเพื่อทักษิณ! ก่อนนะครับ” นายตุด นา - คอน ผู้มีรูปหน้าคมสันคล้ายนายแอด ยังกะประติมากรจับแกะสลัก กล่าวสมทบ “ผมคิดว่าเราน่าจะทำการโปรโมทกันมั้ง ผมขอเลือกเพลง เมืองนักเลง ของลุงนัน แห่งด้ามขวาน สู่ย่านความถี่ตามสถานีวิทยุของรัฐ ผมชอบประโยคที่ว่า “ใครขัดใจก็ฆ่าทิ้ง! ไม่ถูกใจก็ยิงปัง!” ชอบที่แกร้องแบบตะโกน ความคิดในการโปรโมทเพลงของผม ดูโหดเกินไปมั้ยครับคุณรุงรัง” “ผมเห็นด้วย และผมยังอยากให้เชียร์เพลง คนชอบกัน ( ชา ชะ ช่า ) ของวงหัวสะท้านด้วย ผมอยากส่งเสริมให้คนชอบกัน! (ชา ชะ ช่า) ให้รักกัน! (ชา ชะ ช่า) ให้มากๆ.. ผมว่าน่าจะเป็นเพลงรักที่ดี” สุราษฎร์ หนุ่มผมยาว หนวดเคราดกดำ เสริมแผนประชาสัมพันธ์ “สำหรับเพลงรัก ผมอยากให้ร่วมวิเคราะห์เพลง คางคก ตุ๊กแก กับนางฟ้า ผมว่ามันเข้าท่า เพลงรักบ้าๆ อะไรของคุณนะครับ คุณแอด คุณแต่งเพลงนี้เพื่อวงหัวสะท้านทำไม คุณช่วยชี้แจงหน่อย” รุงรังผู้นั่งตำแหน่งประธานบริษัท โยนคำถามต่อนายแอด “มันเป็นเพลงรักอย่างแน่นอน ตอนที่ผมอยู่อำเภอแม่ลาน จังหวัดปัตตานี เมื่อสิบกว่าปีก่อน สมัยที่เขาไม่ยิงกันวุ่นวายอย่างปัจจุบันนะครับ ผมอยู่บ้านพักคนเดียว ตอนกลางวันเห็นแต่คางคก พอตกกลางคืนก็ได้ยินเสียงตุ๊กแก ผมอยู่ห้าปี คิดถึงสาวๆ เกือบตาย เหตุผลมันเป็นอย่างนี้ล่ะครับคุณรุงรัง ผมแต่งเรื่องคางคก เรื่องของตุ๊กแก คิดว่าสิ่งมีชีวิตทั้งสองนี่ น่าจะมีความรักกับเขาได้เช่นกัน และขอย้ำว่าควรจะเป็นเพลงรักที่ใช้โปรโมทในชุดร้อยพวง! นี่ได้แน่นอนครับ” “เพลงรักอะไร.!? คางคก! กับ ตุ๊กแก! แต่ก็ยังมีนางฟ้า.. น่าจะใช้จีบสาวๆ ได้อยู่หรอก อืม..-คุณรอดตัว งานเพลงโอท็อปชุดนี้ ผมคิดว่าไม่น่าพลาด ถ้าเราทำยอดได้ตามเป้าหมาย อีกยี่สิบปีข้างหน้า ผมคงได้สร้างบ้านอยู่ใกล้ๆ คุณสักที” รุงรังมองเห็นอนาคตบริษัทของตนยาวไกล ความฝันคล้ายลอยไปพร้อมควันไฟที่พวกเขาจุดไล่ยุง “เอ่อ ท่านประธานรุงรังครับ! ผมอยากจะขอความช่วยเหลือจากท่านนะครับ!” นายแอดเจาะจงพูดคุยกับท่านผู้บริหารรุงรังโดยตรง เขากล่าวต่อไปว่า “ท่านประธานที่เคารพครับ! ไหนๆ ผมก็ได้รับการสนับสนุนให้เข้าสู่บริษัทของท่านแล้ว บัดนี้ผมจะขอใช้สิทธิ์ศิลปินในสังกัดของท่านนะครับ! ตอนนี้ผมกำลังเดือดร้อนหนัก อยากจะขอเบิกตังค์ล่วงหน้าสักห้าสิบห้าบาท เอาไปซื้อบัตรเติมเงินโทรศัพท์นะครับ ผมจำเป็นจริงๆ” กล่าวจบ เขาแกล้งใช้ฝ่ามือซ้ายตบลงไปที่พื้นไม้กระดาน เพื่อข่มขวัญท่านประธานรุงรัง “เฮ้ย! เขาขายบัตร ‘สวัสดี’ นั่นกันที่ราคาห้าสิบบาท! คุณใช้อิทธิพลใด มาข่มขู่เพื่อขอเบิกตั้งห้าสิบห้าบาท! ตอนนี้ผมไม่มีตังค์สักบาทให้คุณเบิก! เรื่องเงินยังไม่ต้องมาคุยกับผม!” รุงรังสะบัดศีรษะแสดงอาการเซ็งนายแอดอย่างสุดกำลัง นายตุดและนายสุราษฎร์ร่วมหัวเราะในอาการสิ้นท่าของท่านประธานบริษัท ตุดกล่าว “บริษัทขี้แมวอะไรครับคุณรุงรัง ศิลปินขอเบิกตังค์ แต่ท่านไม่ยอมจ่าย” นายแอดกล่าวเสริมนายตุด “บริษัท ขี้แมว โปรโมชั่น! ไงครับตุด” สุราษฎร์กล่าวว่า “นี่คือเอกลักษณ์แห่งบริษัทของรุงรัง! บริหารโดยนายรุงรัง ประธานผู้ผลิตสินค้าโอท็อปในชุมชนเขียว! เหลือง! แดง!” ศิลปินสามคน ณ ที่ประชุมนั้นร่วมหัวเราะฉลองการประกาศเปิดบริษัทของรุงรัง! - อย่างรื่นเริง.

ตุด นาคอน หนึ่งในศิลปินโอท็อปของชุมชนเขียว เหลือง แดง กำลังบรรเลงเพลงรักเพื่อทักษิณ ที่ จ.กระบี่
- ขาว โปรโมชั่น : บันทึกภาพ ตุลาคม ๒๕๔๗

เขาคือราษฎรที่ดี ในหลายขวบปีมานี้ เขายังชีพอยู่โดยการเล่นดนตรี ร้องเพลง และแต่งเพลงพร่ำรำพันถึงโลกในฝัน อยากให้คนรักกันตามวิถีแห่งสุนทรียรส เขามีสุขใจเมื่อผองเพื่อนกระตุ้นเตือนให้แต่งเพลงนั้นเพลงนี้ บางเพลงก็ทำได้ดี บางเพลงก็ต้องขยำทิ้งลงถังขยะเมื่อเห็นวิธีการเก่าซ้ำๆ น่าเบื่อ เขายึดมั่นกับการทำงานสร้างสรรค์ ไม่ลอกเลียนและตกอยู่ในหลุมความคิดเพลงแบบแมวขี้ขโมย เขามั่นใจอย่างเต็มเปี่ยมว่าในชีวิตต้องเป็นศิลปินให้ได้ จะยึดในอุดมการณ์อย่างศิลปินรุ่นพี่ เป็นคนดีตามนามที่ใครต่อใครเรียกขานว่า “สุราษฎร์” – ราษฎรที่ดี ชายหนุ่มผมยาวผู้สัญจรมาจากลุ่มน้ำตาปี ณ วันนี้ เขาคือเจ้าของร้านเพลงเพื่อชีวิตเล็กๆ เขาคิดถึงจุดขายของร้านโดยการประดับหัวควายหลายๆ หัวเช่นร้านเพื่อชีวิตทั่วๆ ไป ทุกเหลี่ยมมุมของการตกแต่งร้านแห่งรัก ถูกบรรจงสร้างเช่นเดียวกับการแต่งเพลงและเล่นดนตรี สู้ทุ่มเทพลังสมองเสกสรรตามภูมิปัญญาและกำลังทรัพย์ที่พอมี เขารักหัวควายทุกหัว มันคล้ายตัวแทนชาวนาผู้เป็นสายรากของสายเลือดราษฎรที่ดี เขาจะไม่ทำให้บรรพชนผิดหวัง ทั้งยังมีอุดมการณ์เพื่อชนรากหญ้าไม่เปลี่ยนแปลง ที่ร้านของเขา – “บ้านพระจันทร์เรืองฤทธิ์” เต็มด้วยลมหายใจเข้าออกของคนทำงานศิลป์สายดนตรี คนโน้นเข้า คนนี้ออก ผลัดเปลี่ยนเวียนหมุนเช่นกระแสน้ำขึ้นลงซึ่งส่งถ่ายอิทธิพลจากดวงจันทร์ เวลาห้าปีที่พระจันทร์เรืองฉาย ได้ให้ความหมายของคำว่าพอเพียงในสายทางศิลปะอย่างเต็มเปี่ยม ความฝันของนักดนตรี นักแต่งเพลง คือการที่เพลงของตนได้เล่าเรื่องราวในหัวใจให้โลกได้ยิน เขาทุ่มเทแรงหวังอย่างหนักหน่วง เก็บเงินที่ออมได้เพียงน้อยนิดเพื่อเดินทางสู่ห้องบันทึกเสียง หากโอกาสดีประสานักเพลงด้อยโอกาส อาจมีนายทุนสายตาดีมองเห็นคุณค่า โยนเงินก้อนใหญ่เพื่อขยับขยายฐานเพลงที่อยู่ลึกใต้บาดาล ได้มีสิทธิ์จดจารเป็นประวัติศาสตร์บทเพลงบนแผ่นดิน เขาและเพื่อนๆ จึงยอมอดข้าวเพื่อทำงาน - ทำเพลง ราษฎรที่ดี.. บัดนี้เขามีเดโมเพลงเล็กๆ เป็นของตัวเองแล้ว... แต่เขายังคิดไม่ออกเลยว่าจะขับเคลื่อนการขายงานเพลงสู่มหาชนได้อย่างไร ทุกเช้าเขาตื่นมานั่งยองๆ คิดฝันถึงการเป็นศิลปินที่ดี เขาเหลือบดูหัวควายหลายหัวที่ติดไว้ตามเสาร้าน คิดถึงวงดนตรีหัวควายวงนั้น วงที่จุดประกายวัยเยาว์ของชีวิตให้หลุดจากความจำเจในโรงงานเคาะสังกะสี เพื่อมาจับกีตาร์แล้วท่องไปตามท้องถนน บทเพลงเปี่ยมมนต์ขลังเหล่านั้น ยังมีเนื้อหาว่ายวนในวิญญาณให้หัวใจเปี่ยมสุขไม่เปลี่ยนแปลง หากชีวิตเซ็งที่สุดคือการตื่นเช้าขึ้นมาแล้วค้นพบว่าลมหายใจไม่มีอุดมการณ์ใด เขาขอเลือกการนอนตื่นสายเพื่อคิดฝันถึงปรัชญาแห่งอุดมการณ์ให้ยาวนานเสียดีกว่า แม้ว่าสิ่งที่คิดถึงนั้นจะจับต้องไม่ได้ก็เถอะ! เมื่อไม่นานมานี้เขาเคยเขียนจดหมายพร้อมแนบเพลงเดโมที่ทำกับผองเพื่อน ส่งให้ศิลปินใหญ่ผู้มีหัวควายการันตีคนนั้นได้พิจารณา ข่าวว่าท่านศิลปินใหญ่มีเงินมหาศาลจากการเป็นพรีเซ็นเตอร์น้ำเมาและขายน้ำหวานตรากะโหลกควายในวงกลมสีแดง ในฐานะที่เขาก็ร่วมสะสมหัวควายไว้หลายหัวที่ร้านเพื่อสื่อถึงความปรารถนาดีต่อชนรากหญ้า ศิลปินนักสู้ผู้ยิ่งใหญ่ท่านนั้นคงร่วมสัมผัสอารมณ์ลึกล้ำประสาศิลปินแบบเด็กๆ นี้ได้ แต่นั่นล่ะ! นี่ก็หลายเพลาที่พระจันทร์เต็มดวงเวียนผ่าน ข่าวคราวการตอบสนองจากศิลปินใหญ่ยังเงียบหาย นักสู้นักเพลงที่รัก ท่านน่าจะโทรศัพท์มาให้กำลังใจกันบ้าง หรือเพราะเนื้อความในจดหมายรุนแรงเกินท่านรักใคร่ เขางัดสำเนาจดหมายฉบับนั้นขึ้นมาอ่านดู ในประโยคที่ว่า “อีกครั้งที่ผมได้ฟังข่าวไม่ดีเกี่ยวกับน้า... ผมทราบข่าวจากเพื่อนๆ ก็รู้สึกไม่ดี เกรงว่าน้า... จะไม่อยากมาเล่นดนตรีที่เมืองนครฯ อีก (นาน)” เขานั่งพิจารณาความคิดที่ต้องเขียนจดหมายเช่นนั้น น้าเป็นศิลปินใหญ่ น้าไม่ควรยกบาทาใส่ท่านผู้ชมขี้เมาที่เบื้องหน้าเวที มันทำให้เขาต้องเขียนระบายความคิดไปตามความจริง เพราะเขาก็เป็นคนจริงและมีอุดมการณ์อย่างยิ่งยวดคนหนึ่ง อุดมการณ์อันหนักหน่วงเช่นเดียวกับน้าผู้เป็นศิลปินในดวงใจ ชีวิตในยามเช้าถึงขั้นเซ็งอย่างที่สุดแล้ว เมื่อเพื่อนเพลงคนหนึ่งยื่นหนังสือพิมพ์ที่พ่อศิลปินผู้ยิ่งใหญ่คนนั้นให้สัมภาษณ์ พาดหัวข่าวตัวโตแฉว่า “ผมไม่มีอุดมการณ์อะไร?” น้าให้สัมภาษณ์เช่นนี้ได้ไง! ทั้งๆ ที่เมื่อคราทำงานเพลงอันพูดถึงการต่อสู้ของ “เช เกวาร่า” ท่านก็ยังย้ำว่า “คนเราต้องมีอุดมการณ์” ราษฎรที่ดีเช่นเขาย่อมมีสิทธิ์สับสน ไม่เข้าใจพฤติกรรมและระบบคิดของศิลปินระดับประเทศ แล้วเด็กวัยรุ่นหรือนักดนตรีรุ่นน้องจะปฏิบัติตัวอย่างไร เมื่อศิลปินรุ่นใหญ่อันเป็นที่เกรงอกเกรงใจของนักการเมืองฉ้อโกง นายทุนฉ้อฉล มาทำตนสับปลับซะเอง จะให้เขาเชื่อถือโลโก้หัวควายเช่นไรดี เขานั่งยองๆ รับแดดเช้าอย่างเซ็งเป็นที่สุด หัวควายหลายหัวที่ประดับร้านจ้องเบ้าตากลวงโบ๋เพ่งมาที่เขา เมื่อคืน เพื่อนเพลงผู้ยื่นหนังสือพิมพ์ให้อ่านคนนั้น นำเสนอกับเขาว่า “พวกเราน่าจะร่วมประชุมเพลิงให้หัวกะโหลกควาย! กันสักที” หรือนี่จะเป็นความคิดที่ดีที่สุดในภาวะเศร้าเซ็งต่อวงการเพลงเพื่อชีวิตของประเทศนี้ สักวันหนึ่งเขาจะสานต่อความคิดอย่างกล้าหาญ โดยใช้บ้านพระจันทร์เรืองฤทธิ์ เป็นสถานที่เผาหัวควายหลายๆ หัว พร้อมจัดงานแถลงข่าว เพื่อให้ศิลปินใหญ่ระดับชาติได้พิจารณาระบบคิดของราษฎรที่ดี เขาจะรวบรวมสมัครพรรคพวก ร่วมประชุมเพลิงให้ “หัวควาย! – หลายหัว!” เขาปวารณา.

ระหว่างการเดินทางเพื่อเล่นดนตรีอย่างหน่วงหนัก เมื่อคราถึงที่พัก ศิลปินมักจะนอน สถานที่นอนของเหล่าศิลปินแสนดื้อมิใช่จะเลิศหรูอลังการเกินจินตนาการใด ล้วนเป็นโรงแรมระดับติดดินที่มนุษย์ธรรมดาก็เข้าไปซุกหัวนอนกันได้ หากคุณเดินเข้าไปในห้องพักเหล่านั้น ก็ย่อมเห็นโซฟา ทีวี ตู้เย็น ห้องน้ำ และเตียงนุ่ม อาจเป็นเตียงเดี่ยว หรือเตียงคู่ นั่นก็ล้วนแล้วแต่ความกรุณาของเจ้าภาพผู้แสวงหาที่นอน ที่อาบน้ำ ให้เหล่าศิลปินผู้เป็นเสมือนลูกจ้างของพวกเขา คุณอาจสงสัยเหลือเกินว่าระหว่างการนอนสลับกับการตื่นในห้องพักเหล่านั้น บรรดาศิลปินเขาจะพูดกันถึงเรื่องใด นี่จึงเป็นฉากการพูดคุยเล็กๆ ฉากหนึ่ง ขณะที่ศิลปินสองคนผู้พักในห้องเดียวกัน นอนซมบิดขี้เกียจก่อนการอาบน้ำ เพื่อไปเล่นดนตรีในช่วงค่ำคืนหนึ่งแถวหาดป่าตอง เมืองภูเก็จ นายแอด ชายผมยาว นอนซมสันหลังยาวอยู่บนเตียงนุ่ม นายตุด หนุ่มนักร้องนำร่างสันทัด ลุกจากเตียงนุ่มไปเปิดทีวี เขากดรีโมทเลือกช่องรายการสู่โลกแห่งมิวสิกวีดีโอในเครือข่ายยูบีซี ตุดตื่นตะลึงกับการถ่ายทำภาพประกอบเพลงของบรรดาศิลปินจากต่างประเทศ นอนดูได้อย่างเนิ่นนาน ส่วนนายแอดซุกตัวอยู่ใต้ผ้าห่ม คว่ำหน้าจมลงไปในหมอนนุ่มอย่างเกียจคร้าน ซึมซับอากาศเย็นฉ่ำของเครื่องปรับอากาศอย่างสุขสม “ผมอยากดูรายการแฟชั่นโชว์มากกว่า” นายแอดพูด “ผมอยากให้คุณดูมิวสิกวิดีโอพวกนี้ เผื่อจะได้เป็นฐานข้อมูล คุณรู้ไหม ผมสามารถถ่ายทำให้คุณได้ ผมมีความรู้พอควรทีเดียว เรื่องเอาหน้าตาออกทีวีพวกนี้ ผมเคยผ่านงานมาเยอะ” นายตุดพยายามพูดรบเร้าให้นายแอดเอาใบหน้าที่จมอยู่ในหมอน พลิกหงายขึ้นมาร่วมชมรายการเพลงมันส์ๆ พวกนั้น “คุณสามารถถ่ายทำอย่างพวกนั้นได้หรือเปล่า ถ้าทำได้ผมจะร่วมชมกับคุณ” “ผมอุตส่าห์ออมเงินซื้อกล้องบันทึกวีดีโอระบบดิจิตอลมานะครับ งานมิวสิกวีดีโอของคุณ ผมสามารถถ่ายทำได้จริงๆ” นายแอดยอมพลิกศีรษะจ้องสายตาร่วมชมทีวีกับตุด พวกเขาสัมผัสยุทธการสร้างภาพเหล่านั้นอย่างตื่นตา ตื่นเต้น ความคิดในหัวสมองของนายแอดเริ่มระบายไอเดียสู่นายตุด “ตุด คุณสามารถถ่ายทำฉากนี้ได้มั้ยตุด” “ถ้าไม่หนักหนาสาหัสนัก ผมสามารถทำได้ คุณลองว่ามา” “ผมอยากได้ภาพรถราคาแพงๆ ระดับที่ผู้นำเขาใช้กัน เอารถที่กันกระสุนนะครับ ขับซิ่งด้วยความเร็วสูง แล้วเสียหลักชนราวสะพาน ยิ่งเป็นสะพานโกลเด้นเกทยิ่งดี เป็นภาพระยะไกล เห็นรถลอยละลิ่วลงสู่แม่น้ำแห่งเมืองซานฟรานซิสโก น้ำแตกกระเซ็น ซากรถกระเด็นกระจายเหนือแผ่นน้ำเลยครับ ฉากอย่างนี้ล่ะ คุณทำได้หรือเปล่า!” “อูย.. รุนแรงเกินไป ต้นทุนสูงนะครับ คุณจะใช้กล้องเล็กๆ กล้องเดียวนี่ถ่ายทำ ผมว่า..ผมทำไม่ได้... ลองคิดถึงฉากใหม่ที่ต้นทุนต่ำกว่านี้เถอะ!” “งั้นเอาฉากนี้ คุณทำได้ไหมตุด” “พยายามจินตนาการมาใกล้ๆ บ้านเราหน่อยนะครับ ไม่ต้องไปไกลถึงเมืองนอก” “เออ ฉากนี้ล่ะ! บ้านเราที่สุดเลย...” นายแอดพักช่วง เอื้อมเม็ดอมรสสมุนไพรมาแกะเปลือก ส่งเข้าปาก นอนอมเล่น แล้วระบายไอเดียใหม่ให้ตุดฟัง “ผมอยากได้ฉากของช้างตัวหนึ่ง วิ่งรี่มาด้วยความเร็วสูง เห็นควายตัวหนึ่งยืนนิ่งเหมือนลูกฟุตบอล ช้างพุ่งมาถึงควาย แล้วเตะควายตัวนั้นอย่างแรง ลอยละลิ่วไปค้างอยู่ที่ยอดเขาหลวง คุณทำได้หรือเปล่าตุด” “ช้างเตะควาย! คุณจะใช้ประกอบเพลงอะไร?” “เพลงผู้ฉกฉวยไงครับตุด” “ยากนะ! ถ้าคุณมีทุนจ้างทีมเอนิเมชั่น ก็น่าจะทำได้ เอางี้สิ! ผมทำได้แน่นอน ที่ซอยนาวัดบ้านผม คุณก็เห็นแล้วว่ามีเครื่องยนต์เก่าๆ เยอะแยะ ผมสามารถยกมากองไว้เป็นภูเขา แล้วระเบิดให้กระจาย อูย.. ฉากนี้ล่ะมันส์...” “ระเบิดเลยหรือตุด ผมไม่เอากับคุณนะครับ ขณะถ่ายทำผมขอยืนดูอยู่ห่างที่สุด คุณไม่รู้เลยว่ารัศมีของมันจะรุนแรงขนาดไหน เป็นตายผมไม่ขออยู่ใกล้เด็ดขาด แต่ถ้าเป็นฉากที่ผมคิดอยู่นี้นะครับตุด ผมจะขอยืนดูเป็นเพื่อนคุณ” “ฉากอะไรอีกล่ะ! ขอให้ใช้ต้นทุนต่ำๆ หน่อยนะครับ” “ถ่ายนางแบบ เอาที่สวยระดับอินเตอร์ไปเลย ถ่ายริมทะเล หาดป่าตอง เวลาตะวันใกล้จมแผ่นน้ำ นุ่งชุดอาบน้ำ ถ้าเป็นทูพีชก็น่าจะดี มีเม็ดน้ำใสๆ เกาะเป็นประกายอยู่บนไหล่ซ้าย ด้วยกล้องเล็กๆ ของคุณ ผมคิดว่าฉากนี้ล่ะ! คุณสามารถทำได้” “คุณจะให้ใครเป็นนางแบบ” “ลานนา หรือไม่ก็น้องอุ้ม” “อูย.. เอาอีกแล้ว... ต้นทุนสูงนะ คุณมีเงินจ้างพวกเธอหรือเปล่า” “เราไม่ต้องจ้างได้มั้ย เปลี่ยนเป็นการจีบแทนการจ้าง” “หนัก! ถึงขั้นหนักมากๆ ผู้สนับสนุนศิลปินที่อยู่ทางบ้านต้องเล่นงานผมตายแน่ๆ แต่ผมสามารถถ่ายทำให้คุณได้ ภาพพวกนี้ต้องใช้ขาตั้งกล้อง ไม่งั้นมือสั่น ทั้งนี้ต้องตกลงกันก่อนว่า มีคุณอยู่ใกล้ๆ เป็นเพื่อนผมจริงๆ” “แน่นอนครับตุด ฉากนี้ผมไม่น่าพลาด ผมเป็นผู้กำกับศิลป์ให้คุณได้ด้วย และผมก็จำต้องไปเก็บข้อมูลไว้เป็นวัตถุดิบ ผมไม่ทิ้งคุณเด็ดขาด” “ฮื้อ.. ไม่ไหว... ภาพพวกนี้ล่ะ! น่ากลัวกว่าการถ่ายทำฉากระเบิดภูเขาเครื่องยนต์เก่าซะอีก” ตุดนอนเอามือก่ายหน้าผาก ยิ้มหัวกับภาระรับผิดชอบในฐานะศิลปินผู้เป็นตากล้องอย่างรื่นรมย์ นายแอดพลิกกายนอนคว่ำ ซุกใบหน้าลงไปในหมอน รำพึงว่า “ทำไม ไม่ดูช่องแฟชั่นโชว์ล่ะครับตุด!”

วันหนึ่ง นายแอดยื่นงานเขียนในหนังสือพิมพ์ให้นายตุดร่วมพิจารณานวนิยายเชิงซ้อนที่ซ่อนอยู่ในป่าอักษร หลายเรื่องตีแผ่ดำเนินผ่าน ล้วนเป็นสาระของขบวนการนักเพลงจากแดนด้ามขวาน ผู้ปฏิบัติการทางดนตรีในหลายมุมแผ่นดิน นายตุดเบื่อการอ่านโดยวิธียัดเยียดจากนายแอด เขาส่ายศีรษะ ฉะนั้น บางเรื่องซึ่งดูสนุกสนาน นายแอดจำต้องอ่านให้นายตุดฟัง นายตุดหัวเราะ เขากล่าวว่า “เรื่องดนตรีแบบหัวควาย! คุณควรเว้นวรรคไว้ก่อน ค่อยโผล่มาปีละครั้งตามฤดูเหมาะสม ให้พอเห็นว่าเป็นขาประจำ ส่วนงานเขียนหลายตอนที่ผ่านมา ล้วนมีภาพของผมเยอะเกินงามแล้วล่ะ! ถ้าเป็นกล้อง คุณน่าจะแพนภาพไปที่คนอื่นในขบวนบ้าง ให้ร่วมเฉลี่ยกันเป็นพระเอก พวกเขาควรรับเหมากันเป็นตอนๆ ไป ไม่ต้องฉายภาพผมมากนัก โดยเฉพาะภาพวัยเยาว์ที่เคยวิ่งเปลื้องผ้าแถวซอยนาวัด ห้ามคุณนำเผยแพร่เด็ดขาด ห้ามสัมภาษณ์ผู้ใดในซอยใกล้บ้าน ที่ร่วมรับรู้วัยขี้มูกไหลของผมนะครับ” นายแอดตอบ “ผมพยายามแล้วครับตุด ผมเริ่มนำสู่ยุทธการสร้างภาพ กะว่าจะเขียนตอนเดียวจบ แต่ทางกองบรรณาธิการ เขาลุ้นให้มีตอนสองต่อไป คงพิจารณาแล้วว่า ถ้าเรานำเรื่องเข้าใกล้สมาชิกแฟชั่นโชว์ หรือกลุ่มคนแก้ผ้า - ย่อมขายได้” “ขายได้! ย่อมขายอย่างเทน้ำเทท่า ดูอย่าง ที.วี.พวกนั้นสิ! เอานางแบบสาวๆ มาใส่เสื้อผ้าให้หลุดๆ เข้าไว้ รายการก็อยู่ได้ ถ้าเป็นหนังสือรึ! คุณก็แค่เอารูปคนสวยขาวอวบในชุดอาบน้ำมาขึ้นปกหน้าหนึ่ง พร้อมเสนอมุมส่วนตัว ว่าเคยอกหักกับแฟนหนุ่มมาแล้วถึงห้าสิบคน รับรอง – ขายแหลก!” “อืม.. ผมเห็นด้วยกับทฤษฎีของคุณ แต่ถ้าเป็นดนตรีหรือเพลงล่ะ! จะทำอย่างไรให้เห็นว่าเพลงของคุณเหมาะสมกับนางแบบสาวๆ ที่นิยมการเปลื้องผ้า” นายแอดแกล้งถามนายตุดถึงงานดนตรี, - อาชีพถนัด “สร้างเพลงแดนซ์เพื่อใช้ประกอบการรูดเสาตามบาร์เบียร์ มีดีเจหนุ่มส่งเสียงเชียร์อยู่เบื้องหลังว่า “รีบแก้ผ้าเร็วๆ เถอะสาวน้อย” หรือ “ระวังนะ! อายุเพิ่งสิบสี่ อย่าทำผ้าหลุด!” ถ้าถ่ายเป็นวีซีดีคาระโอเกะก็ยิ่งง่าย ไม่จำเป็นต้องคิดอะไรมาก มีตัวอย่างให้ดูทุกมุมเมือง ถัดจากนั้นคุณก็สร้างสื่อต่างๆ ขึ้นมา เปิดเชียร์ เขียนเชียร์ มอมเมาเยาวชนกันเข้าไว้ อย่าให้พวกเขาได้คิดมากเกินความสนุกสนาน ให้เห็นว่าชีวิตนี้คือสายลม แสงแดด เกิดมาเพื่อมีคนรักในวัยสิบขวบ รับรอง - ขายได้อย่างระเบิดฉบับมือถือ!” “คุณไปกินรังแตนมาแน่นอน – ดุจัง! ถ้าองค์ประกอบอื่นยังใช้ไม่ได้อีกล่ะตุด เช่น มีนายแบบหน้าเหลี่ยมคล้ายปี๊บ คิดจะเป็นพระเอกในหนังเพลง คุณจะแก้ปัญหายังไง?” “คุณกำลังหมายถึงใบหน้านายทุนใช่ไหมครับ คงเป็นใบหน้าที่เคยครอบปี๊บล่ะสิ! อูย.. ใบหน้าพวกนั้นถ้าอยู่ในกรอบสี่เหลี่ยมของที.วี. จะทำให้ความคิดชวนคับแคบง่ายๆ ขาดการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ รูปเหลี่ยมเหมือนกันทั้งกรอบ ทั้งแบบ มันดูอึดอัด อุดอู้ เหมือนหมูอยู่ในเล้า ต้องมีเงินเท่านั้นถึงจะสร้างภาพให้ดูดีได้” “คุณไปกินรังแตนมาแท้จริงแล้ว! ทำไมวิพากษ์หนักจัง คุณรู้มั้ย ใบหน้ารูปเหลี่ยมหากใส่หนวดจิ๋มของ “ชาลี แชปปลิน” เข้าไป จะดูคล้ายใครที่สุดในโลก” “ฮิตเลอร์! “ “เยส! ( Yes ) เลย – ตุด!” “ทำไมคุณต้องโต้ตอบเป็นภาษาอังกฤษ” “ผมเห็นประชากรหน้าปี๊บเขานำมาใช้กันเยอะนะครับ มี ซีอีโอ (CEO) โอท็อป (OTOP) ไอซีที (ICT) แอสเอ็มแอล (SML) เป็นตัวอย่าง ผมคงกลายพันธุ์การพูดแบบพวกหัวนอกนั้นแล้วล่ะ! เออนี่ - ตุด คุณรู้มั้ย ในบรรดาผู้นำที่ศีรษะคลุมปี๊บน่ะ ฮิตเลอร์นี่คือโคตรคนที่สร้างภาพได้เก่งที่สุดในโลกนะครับ หมอเป็นแค่ทหารระดับล่าง แต่ต่อมาก็สามารถสร้างภาพตัวเองให้เป็นผู้นำประเทศได้โดยการคุยฟุ้ง หมอยังสามารถสร้างภาพให้ทหารเด็กๆ เดินทางไปตายกลางทุ่งหิมะชานเมืองหลวงของรัสเซีย ตายคล้ายใบไม้ร่วงแน่ะตุด! แต่หมอสั่งให้ผู้กำกับหนังเข้าไปถ่ายทำเฉพาะฉากทหารเด็กพวกนั้นวิ่งเล่นแก้ผ้า ปาหิมะใส่กัน ปั้นตุ๊กตาหิมะปักรูปหัวใจสีชมพู แล้วส่งภาพกลับมาให้ผู้ชมทางบ้านในเยอรมันได้นั่งชมปรบมือเย้วๆ กับกองทัพนาซี พอมารู้อีกทีว่าโดนหลอก! ประเทศก็แพ้สงครามจนถูกแบ่งเป็นสองซีกซะแล้ว ผมเล่าคุณยาวเกินไปไหมครับตุด!” “คุณไปกินรังแตน! รังใหญ่กว่าของผม คุณกินมาหลายรังแล้วด้วย! มันถึงเวลาที่คุณควรแพนกล้องไปยังสมาชิกอื่นๆ ในขบวนการของพวกเรา คุณเลือกสิ! จะนำเสนอใครเป็นเบื้องแรก อย่าง “รุงรัง” คุณก็ปล้ำอยู่กับเขามาหลายตอนแล้ว” “ใช่! ช่วงนี้ผมขี้เกียจเข้าใกล้รุงรัง ภรรยารุงรังยังฝากถามมาเลยว่า ไม่คิดจะเขียนเรื่องรุงรังอีกหรือ ให้รุงรังเป็นนายแบบอย่างพวกหน้าปี๊บนี่ยาก! รุงรังแก้ผ้าไม่ได้ ขืนแก้ก็ขายไม่ออก” “รุงรัง - มือกลองพุงกลม ยังเป็นพระเอกของคุณนะครับ คุณอาจจะทิ้งรุงรังไว้ก่อน ให้คนอื่นได้เป็นพระเอกดูบ้าง ลองเขียนถึง ยุทธ - มือกีตาร์สุดหล่อ ทหารชา - มือเพอร์คัสชั่น ต๊ะ – มือไวโอลิน ครูณัฐ – มือแซ็กโซโฟน ทหารเล็ก – มือคีย์บอร์ด พิงก์ – กีตาร์สีชมพู หรือ มือเบสอัจฉริยะอย่างเจ้าติ น้องสุดท้องในขบวนการของเรา หรือ ช่างมิกซ์เสียง โอย.. เยอะแยะ! ที่ร่วมหัวจมท้ายเดินทางไปกับเรา ผมว่าฉากชีวิตนักเพลงรากหญ้าพวกนี้ – น่าสน! คุณคิดว่าควรเบนกล้องเพื่อสร้างภาพใครเป็นเบื้องแรก” “ผมควรหันหัวกล้องไปหาใครดี? - ให้คุณทายครับตุด” “นายหัวโต! – คนขับรถตู้!” “อืม.. คุณชี้นำผม ความจริงผมอยากสร้างภาพให้ท่านผู้นำหน้าปี๊บสักตอน จะเขียนให้ท่านเป็นพระเอก ชอบเปลื้องผ้า เข้าคอร์สฝึกกีตาร์รุ่นลุงเก็บฟืน นั่นคือครั้งแรกในชีวิตของท่านที่เล่นกีตาร์จนนิ้วบวม! ในโครงเรื่องวางไว้ว่า ท่านขังตัวเองฝึกหนักถึงสิบปี แล้วค่อยสะท้อนพัฒนาการรูปเหลี่ยมบนใบหน้า ว่าค่อยๆ หายเป็นปลิดทิ้ง!” “ทำไมคุณเลือกหันหัวกล้องไปจ้องท่านผู้นำ คุณมั่นใจได้ไงว่าเมื่อเปิดยุทธการสร้างภาพให้เขาเปลื้องผ้าแล้วดูดี คุณเอาอะไรมาการันตีว่าหากหัดเล่นกีตาร์ - หน้าเหลี่ยมจะหาย” “สร้างภาพผู้นำ เปลื้องผ้าล่อนจ้อน แปรผู้ยิ่งใหญ่มาเป็นทุน ย่อมขายได้ กำกับให้ฝึกกีตาร์ราคาไม่กี่พันบาท จักได้กำซาบรสชาติความอดอยากของนักดนตรี ได้เรียนรู้ว่าใบหน้าผอมซีดบางและลำบากจากการฝึก! ฝึก! อย่างหนักนั้น มันมีอารมณ์โคตรเศร้าชนิดใด คุณคิดว่าผมควรเบนหัวกล้องไปสร้างภาพชนิดนี้มั้ยครับ - ตุด” “ได้! – แต่.. งดรับประทานรังแตน!”

เขาเป็นทหารหนุ่มผิวดำแดงเยี่ยงชายไทยจากแดนใต้ ไว้ผมสั้นเกรียนดั่งนักบวชเพิ่งลาสำนักปฏิบัติธรรม เก็บงำบุคลิกเงียบขรึมไว้บนใบหน้าคมสัน มั่นคง เข้มแข็ง คราปะทะอุปสรรค อ่อนไหว นุ่มนวล เมื่อเล่นดนตรี เขาอาสาเข้าเป็นทหารระดับเล็กๆ เพื่อปฏิบัติการด้านเสียงเพลงแด่ชนรากหญ้า ณ ถิ่นไกล ชีวิตวัยหนุ่ม กรำประสบการณ์บนถนนสายดนตรีอาชีพมาโชกโชน บัดนี้.. ได้เวลาทดแทนคุณแผ่นดินด้วยเสียงเพลงแห่งรัก... เขาชื่อ “เล็ก” แต่เพื่อนๆ นักดนตรีเริ่มเรียกขานติดปากว่า “ทหารเล็ก” ตามสมญานามที่อาจารย์เพลงวง ”ด้ามขวาน” แต่งตั้ง ทหารเล็กเผยยิ้มน้อยๆ ทุกครั้งเมื่อเพื่อนฝูงเอ่ยนามนี้ เขาเจียมตนในความสมถะของชื่อเรียบง่าย ไม่ต้องยิ่งใหญ่ หากคราใดได้นำเสนอเสียงเพลงบนเวทีอันศักดิ์สิทธิ์ ถ้อยทำนองบรรเลงผ่านเครื่องดนตรีคู่กาย ก็ย่อมฝากลายลูกผู้ชายของคนชื่อเล็ก ให้แฟนเพลงได้จดจำในทุกครา บนเวทีของคณะดนตรีที่ทหารเล็กร่วมแสดง เขามักทำหน้าที่อยู่ ณ มุมเวที เป็นปีกขวาหรือปีกซ้าย สลับตำแหน่งไปตามกาละอันเหมาะสม ด้วยคีย์บอร์ดแผ่วคลุมคอร์ดนิ่งสงบเช่นแผ่นน้ำกลางขุนเขา เป็นเบื้องหลังเสียงประสานของเครื่องดนตรีที่ดี หากเมื่อใดได้ทำหน้าที่ขับร้องนำ กังวานทุ้มนิ่มของเส้นเสียงก็สะกดใจคนให้อ่อนไหวคล้อยตามเพลง ด้วยความสามารถอย่างนักดนตรี ท่ามวันคืนผ่าน เขาจึงมีผลงานเพลงที่ได้ร่วมสร้างสรรค์กับผองเพื่อนศิลปินแห่งเมืองพระถึงสองกลุ่ม นั่นคือนามวง “ไผ่แดง” และ “นาคอน” ก่อนเดินทางสู่ถนนสายดนตรี ในยุคที่นักเพลงนิยมบรรเลงเครื่องอิเล็กโทนให้เหล่านักร้องสาว – หนุ่ม ขับกล่อมอารมณ์แขกผู้มีเกียรติ เล็กในวัยเด็ก ทำงานเป็นพ่อครัวอยู่มุมร้านอาหารเล็กๆ แถบหัวเมือง ทุกเช้าหลังปัดกวาดทำความสะอาดร้าน เขาเลือกเบนกายเข้าใกล้เครื่องดนตรีที่สร้างเสียงแปลกประหลาดได้หลายชนิด เมื่อสบโอกาสเหมาะ นิ้วเรียวมักฉวยโอกาสตวัดลงบนลิ่มนิ้ว ขาว – ดำ ของเครื่องดนตรีชิ้นนั้น นับจากวันทำความรู้จัก ทำนองเพลงในเบื้องลึก จึงค่อยๆ ขยับขบวนโน้ต และเมื่อมีนักเพลงรุ่นพี่คอยแนะนำเป็นครูดนตรีอยู่หลายเพลา เขาจึงได้เดินออกจากมุมของห้องครัว มานั่ง ณ ตำแหน่งนักดนตรีที่เครื่องอิเล็กโทน บัดนั้น เขาจึงได้เดินสู่วิถีของคำว่า “นักดนตรีอาชีพ” ................................................... ......................ฯลฯ....................... การแสดงเพิ่งเลิกรา ทหารเล็กและเพื่อนนักดนตรีวงทหาร ช่วยจัดเก็บสัมภาระสู่ตำแหน่งท้ายรถบรรทุกคันเขียวอย่างคุ้นชิน ทุกแรงร่วมแข็งขันเช่นชายชาตรี ตู้ลำโพงใหญ่หนักเกินกำลังชายโทนจึงช่วยกันหลายแรง โครงร่างและพื้นเวทีต่างรื้อถอนทีละชิ้น ทีละชิ้น เครื่องดนตรีอาวุธคู่กายอันบอบบางต้องดูแลเป็นพิเศษ พวกเขาปฏิบัติการอย่างรวดเร็วและสามัคคี ภาระหนักอึ้งจากการติดตั้งอุปกรณ์ ทำการแสดง และรื้อถอน เป็นวงจรเวียนหมุนเช่นนี้ทุกครั้งตลอดการเดินทางไกล “พรุ่งนี้ไปเล่นที่ไหนครับพี่เล็ก” ทหารชา มือเพอร์คัสชั่นประจำวง - ถาม “อำเภอรือเสาะ” ทหารเล็ก-ในตำแหน่งหัวหน้าวงตอบนักดนตรีรุ่นน้องที่เพิ่งดึงตัวเข้าร่วมวงทหาร เขารักเด็กหนุ่มคนนี้เช่นน้องชาย ตั้งแต่ทำงานกันมาเพียงไม่กี่เดือนในนามนักรบวัฒนธรรม เขานำเจ้าเด็กหนุ่มคนนี้สู่สมรภูมิเพลงยังถิ่นกันดารมาหลายพื้นที่แล้วสิ จากนครศรีธรรมราชถึงนราธิวาส จากตากใบสู่ปะนาเระ จากเจาะไอร้องถึงโคกโพธิ์ ปฏิบัติการด้านเสียงเพลงสิบห้าวันแล้วกลับสู่บ้านเกิด พักหนึ่งสัปดาห์เพื่อซ้อมเพลงแล้วเดินทางต่อ ถึงเขาหลัก ควนกาหลง ปะเหลียน ท่าฉาง ฉวาง แล้วคืนสู่มาตุภูมิ ชีวิตนักดนตรีวงทหารอันทรงเกียรติได้ฝากรอยประทับใจแด่แฟนเพลงแดนยาก ให้ได้ร่วมเสพพลังชีวิตในด้านดี ใบหน้าผู้ฟังที่พวกเขาเคารพ ยังฝังตรึงในห้วงสำนึก บ้างยิ้มหัว ปรบมือ ผิวปาก บ้างน้ำตาเอ่อท้น ร้องเพลงคลอ บ้างรำฟ้อน เต้น กระโดด แสดงลีลาปลดปล่อยจิตใต้สำนึกอันใฝ่ดี เมื่อเพลงสุดท้ายบอกลา แฟนเพลงบางคนยังยกมือไหว้ขอบคุณ ให้เกียรติแด่นักดนตรีที่ดี “เราเล่นดนตรี อยู่บนเวทีอันศักดิ์สิทธิ์ บรรเลงเพลงให้ผู้ฟังมีความสุข เรามาสร้างความดี ส่งข่าวและบอกกล่าวให้คนได้รักกัน ถ้าโลกนี้ขาดพวกเรา ไม่มีเสียงเพลง ไม่มีใครเล่นดนตรี มนุษย์ก็คงอยู่ในห้วงแห่งความเศร้าน่าดู” ทหารเล็กกล่าวเช่นนี้กับเพื่อนทหารร่วมวงบ่อยครั้ง พรุ่งนี้.. พวกเขาต้องเดินทางเพื่อเล่นดนตรี ณ พื้นที่เสี่ยงภัยกันอีกครา...

ทหารเล็ก หรือ ฤทธี ประทุมทอง (นั่งร้องเพลงบนพื้น – ติดดิน)
สุราษฎร์ ชุมภูแดง (กีตาร์)
สามารถ รัตนรัตน์ (ตีกลอง)
บ่าวเขียว หรือ น้าคอง แห่งบ่อคา (ซอจีนไหหลำ)
วาระเล่นดนตรีให้แม่ฟังที่บ้านพืช สงกรานต์ ๒๕๔๗ - นครศรีธรรมราช
พีชพงศ์ พิทักษ์ - ภาพ

พวกเขาเล่นดนตรีร่วมกัน ทำงานกันเป็นทีมเหมือนการเล่นฟุตบอลเปี๊ยบ! มีกองหน้า กองกลาง กองหลัง นายประตู ตัวสำรอง และกำลังใจคอยสนับสนุน การโซโลเครื่องดนตรีแต่ละชิ้นบนเวทีแสดงก็คล้ายการเลี้ยงลูกฟุตบอลในสนามแข่งขัน ใส่ลีลาเพียงพองามแล้วส่งให้เพื่อนในทีมรับช่วงต่อไป นักร้องนำมีหน้าที่คล้ายกองหน้า หลบหลีกได้จังหวะดีก็เตะตูม.. เข้าประตู...! หากแต่คู่ต่อสู้มิใช่นักฟุตบอลฝั่งตรงข้าม คู่ประลองของเขาไร้ตัวตน อาจเป็นเพียงอารมณ์คนอันมีแรงบันดาลใจเป็นดนตรี รักในเสียงเพลงที่ร่วมร้องเล่นและบรรเลง พวกเขาคิดอยู่เสมอว่าจะทำอย่างไรให้ความอัดอั้นหลากหลายของผู้คน ได้ระบายเป็นหนึ่งเดียวในท่วงทำนองนั้น มีพลังแปลกประหลาด ร่วมขับเคลื่อนลูกฟุตบอลไร้เงาทะลุทะลวงผ่านประตูใจ นี่คือสิ่งซึ่งทีมของพวกเขายังมั่นในการซ้อมหนักและเล่นดนตรีกันต่อไป หลายครั้งที่พวกเขายืนบนเวที หยาดเหงื่อไหลหลั่งดั่งกรรมกรแบกหาม เหนื่อยหมดแรงหลังการแสดงเสร็จสิ้น แต่สุขใจเมื่อรับรู้ถึงรอยประทับใจของแฟนเพลง นั่นคือชัยชนะของนักดนตรีในเกมนั้นๆ แต่บางเกมพวกเขาพลาด พกพาบาดแผลเจ็บปวด พ่ายแพ้กับความล้มเหลวที่แสนเศร้า ก็เมื่อสนามดนตรีของพวกเขามิใช่สมรภูมิแห่งนักเพลง แต่คือถิ่นนักเลงผู้ชำนาญแข้งหมัด เตะต่อยห้ำหั่น มีไม้กระบองและขวดเบียร์ว่อนกระจายอยู่เบื้องหน้า เก้าอี้ล้มระเนนระนาด เลือดอาบศีรษะคนคลั่ง รึบางครั้งพวกเขายืนร้องเพลงท่ามชุมนุมคนเมา เห็นซดสุราเคล้านารี ทำตนเป็นเจ้าพ่อใหญ่ ตะคอกขู่ขอเพลงนอกสารบบอย่างไร้รสนิยม พวกเขาปะทะอารมณ์คนเช่นนั้นได้บ่อยในแดนเถื่อน นักดนตรีย่อมเข้าใจดี ก็เพราะคนเหล่านั้นขาดการส่งเสริมและเรียนรู้ด้านดนตรีอย่างถึงแก่น ความซาบซึ้งเชิงสุนทรียศาสตร์ถูกพิฆาตตัดตอนแต่วัยเยาว์ บ่อยครั้งที่พวกเขาตั้งคำถามกับฝ่ายรัฐกิจ ให้ได้ช่วยกันทำการบ้านคิด! คิด! คิด! โดยลงทุนด้วยเม็ดเงินมหาศาลเพื่อพัฒนาการฟังเพลงของคนในชาติ ซึ่งถ้าสิ่งที่พวกเขาหวังเพื่อจะดูความเจริญด้านจิตวิญญาณโดยการจัดการจากฝ่ายรัฐกิจ ก็ต้องใช้ชีวิตให้ยืนยาวนับเป็นศตวรรษเลยทีเดียว พวกเขาเหนื่อย.. แต่ยังเล่นดนตรีกันต่อไป... กลุ่มพวกเขามีเด็กหนุ่มผู้มั่นคงในเครื่องเพอร์คัสชั่น หรือเครื่องเคาะ สั่น ตี อยู่หนึ่งคน หนุ่มหล่อใบหน้าคมขำ มีร่างล่ำบึ้กด้วยความสูงสมชาย ชื่อเล่น “ชา” หรือฉายา “ชา เพอร์คัสชั่น” แต่ใครหลายคนเริ่มเรียกขานว่า “ทหารชา” ชาเติบโตในแดนยากแห่งลุ่มน้ำปากพนัง เขาเดินทางไปเป็นศิษย์คณะโนราแม่ละมัย แม่เพลงพื้นบ้านชั้นนำแห่งเมืองหาดใหญ่ หลังจากนั้นจึงไต่เต้าหาประสบการณ์ทางเสียงเพลง จนได้เป็นนักดนตรีอาชีพ โดยเล่นประจำอยู่ที่ร้าน “คันทรี่โฮม” จังหวัดนครศรีธรรมราช ความใฝ่ฝันสูงสุดในชีวิต คืออยากเล่นดนตรีอาชีพให้ดีที่สุด เพื่อได้มีชื่อเสียง นำเงินมาพัฒนาบ้านเกิด โดยสร้างหอสมุดให้โรงเรียนที่บิดาทำงานเป็นภารโรง นำเงินมาอุดหนุนโครงการอาหารกลางวันให้นักเรียนรุ่นน้องในโรงเรียนของมาตุภูมิ ชา เพอร์คัสชั่น แบ่งภาคชีวิตการงานประจำท่ามค่ำคืน โดยภาคกลางวัน ได้บรรจุเข้าเป็นนักดนตรีวงทหาร อาสาเดินทาง แบก ยก ขนเครื่องดนตรี และเล่นดนตรีในถิ่นมิคสัญญี ทำหน้าที่นักรบเพลงวัฒนธรรมยังแดนเดือดด้วยเสียงระเบิดและเพลงปืน บนเวทีแห่งนั้น.. สายตาเขามุ่งมั่น ฝ่ามือหยาบหนาตะบันลงบนแผ่นหนังบางของกลองบองโก กลองทอมบา เสียงระรัวคึกคัก ชวนสนุกสนาน ผ่านฝีมือเด็กหนุ่มแห่งลุ่มน้ำปากพนัง… ..................................................... .......................ฯลฯ ........................ พวกเขายังคงเล่นดนตรีเพื่อเล่ารอยจารึกของบ้านเกิด ใช่! เพราะนักดนตรีย่อมกำเนิดในถิ่นเล็กๆ บนแผ่นดินนี้ บทเพลงล้วนคลอดและสืบสานจากครรภ์มารดา ต่างมาพบกันเมื่อวัยหนุ่มเบ่งบาน ทำงานเป็นทีม มีกองหน้า กองกลาง กองหลัง นายประตู และเพื่อนผู้สนับสนุนเช่นทีมฟุตบอลฉะนั้น ให้พวกเขาได้เล่นดนตรี เพื่อคนในประเทศนี้ไม่เหงาและเศร้านัก แม้บางครั้งไร้คนยิน แต่นามนั้นยังคงอยู่ เพราะพวกเขาคือคนเพลงเมืองลิกอร์ เป็นเสียงเพลงแห่งนาคร - พวกเขาคือ ลิกอร์ซอง (LIGOR SONG).

ทหารชา หรือ เดชา ฤทธิ์เมือง กับเครื่องเพอร์คัสชั่นที่ถนัด
เมื่อครั้งทัวร์นกขี้มิ้น (เหลืองอ๋อย) ตุลาคม ๒๕๔๗ จ.กระบี่
ขาว โปรโมชั่น : ภาพ

คณะทัวร์นกขี้มิ้น (เหลืองอ๋อย) ตุลาคม ๒๕๔๗ จ.ภูเก็ต
จากซ้าย ชา เพอร์คัสชั่น, เมธ สะพาน, ตุด นาคอน
ขาว โปรโมชั่น : ภาพ

วันหนึ่ง กลางที่ประชุมใหญ่ในบริษัทเพลงนอกกรอบ เหล่านักดนตรีแหกคอกต่างร่วมระดมพลังสมองอย่างเคร่งเครียด พวกเขาลุยงานหนัก เล่นดนตรีเพื่อสร้างฐานการผลิตของบริษัท ขี้แมว โปรโมชั่น อันมีนายรุงรัง มือกลองพุงกลมเป็นประธานใหญ่ ความเหนื่อยผสมกับภาวะไร้สตางค์ ทำให้อารมณ์รวมของมวลสมาชิกไม่แจ่มใสเท่าใดนัก การประชุมแลกเปลี่ยนความคิด เป็นไปอย่างเอื่อยเฉื่อย ทหารเล็ก มือคีย์บอร์ดใบหน้าคมสัน นำประสบการณ์ดนตรีในถิ่นมิคสัญญีมาระบายสู่เพื่อนเพลง ข่าวคนตายทุกวันถือเป็นเหตุการณ์ปกติ! รุงรัง มือกลองพุงกลม อัดอั้น สวนคำทันควันว่า “บ้าแล้ว คนตายทุกวัน คุณเห็นเป็นปกติได้ไง!” นายตุด หนุ่มนักร้องเสียงดัง ต้องขวางการปะทะอารมณ์ระหว่างท่านประธานกับทหารเล็ก เขากลัวสถานการณ์ในที่ประชุมขัดแย้งใหญ่ ตุดพูด “คุณอย่าซีเรียส ขนาดพ่อเมือง ขับรถเหยียบเรือใบล้อพรุน ยังให้สัมภาษณ์ว่า เนี่ย.. เป็นเหตุการณ์ปกติ รถผมก็โดน! ---หึๆ” ที่ประชุมเงียบกริบ ไม่มีใครร่วมหัวเราะกับตุด รุงรังกระแทกหลังพิงฝา ทหารเล็กนั่งเซ็งก้มหน้า วาระนั้น นายแอด ชายนักเพลงผู้สวมแว่นสายตาสั้น เปิดประตูห้องเข้าสมทบวงประชุม สายตาสามคู่ของนักดนตรีแหกคอกพยายามอ่านใจนายแอด ภาวะเซ็งสุดๆ เช่นนี้ อยากรู้นักว่าเขาจะเปิดประเด็นใด ชายผู้อัดข้อมูลข่าวสารมาคับสมอง ส่งยิ้มระรื่นไปที่นายรุงรัง ประโยคแรกเขาเอ่ย คู่สนทนาสะดุ้งโหยง “รุงรัง ผมยืมตังค์แปดบาท!!” “คุณทักทายเพื่อนด้วยการยืมตังค์ คุณไม่มีมนุษย์สัมพันธ์ใดเลยเชียวหรือ คุณเห็นว่าผมรวยนักรึไง เพิ่งจ่ายค่าน้ำมันรถหมดกระเป๋าเมื่อกี้ พรุ่งนี้คงได้เยี่ยวใส่แล้วล่ะ! คุณจะเอาไปทำไมตั้งแปดบาท!” “ผมกำลังติดตามข่าวอย่างยิ่งยวด ต้องอ่านหนังสือพิมพ์ อยากรู้เรื่องเพลิงพายุ นักศึกษารูดเสา เรื่องนาฬิกาฝังเพชรราคาแปดสิบกว่าล้าน เรื่องรถยนต์โคตรซดน้ำมันของท่านผู้ปกครอง ผู้กำลังรณรงค์การประหยัดพลังงานนะครับ จะเก็บข่าวพวกนี้เป็นฐานข้อมูล” “คุณจะเก็บไว้สอนนักเรียนมากกว่า ฮา--- คุณเป็นครู สอนพุทธศาสนา นักดนตรีอะไร สอนวิชาพระพุทธศาสนา แถมยังบ้าเขียนหนังสืออีกด้วย” นายตุดพูดแกมหัว ส่วนรุงรังหัวเราะเห็นพุงกลมๆ โยกขึ้นโยกลง ทหารเล็กยิ้มหัวฮึๆ ในลำคอ นายแอด ชายผู้ทำให้เพื่อนๆ ได้คลายเครียด ระบายสิ่งอัดอั้นตันใจ “ผมเพิ่งอภิปรายปัญหาสามจังหวัดชายแดนใต้ให้เด็กๆ ฟัง ต้องตามข่าวทั้งที่เซ็งสุดๆ อยากปลดปล่อยตัวเองด้วยข่าวผ้าหลุดบ้างนะครับตุด คิดจะทำตามนโยบายท่านผู้นำสักหน่อย ดูละครแก้ผ้า อย่าซีเรียส อุ๊ๆ.. บางทีเราต้องยอวาทีกันบ้าง ศิลปินอย่างพวกเรา มีหน้าที่ทำให้เขาสบายใจ” “คุณคนเดียวเถอะ! ผมไม่เสี่ยงด้วย” ตุดว่า “ไม่ต้องหาพวก!” ทหารเล็กพูด “พรรคพวกเอ้ย.. ผมล่ะเสียวพุงทุกที ตอนที่มันอยู่หน้าเวที พวกคุณคิดดู มันร้องเพลงอยู่ข้างหน้า ผมตีกลอง เป็นเหมือนนายประตูให้มัน ถ้ามีควันหลง ย่อมโดนผมไม่มีผิด!” รุงรังส่ายศีรษะ ก้มหน้ารับชะตากรรม “ผมขอวิจารณ์นะครับ ถ้าคุณไม่เป็นครูกับศิลปินเนี่ย ถูกยิงพรุนไปนานแล้ว” ตุดขอพูด “มิน่าล่ะ ผมเขียนกลอนเสร็จ ยื่นให้เด็กๆ อ่านแล้วร่วมวิจารณ์ เด็กพวกนั้นพูดว่า ครูต้องใส่เสื้อเกราะ!” นายแอดพูด “ใช่! คุณขวางลำไปแทบทุกเรื่อง!? ผมสงสารลูกศิษย์มันจัง” รุงรังหันไปพูดปนหัวเราะกับตุดและทหารเล็ก “ไปเล่นดนตรีกับวงผมมั้ย” ทหารเล็กพูด “ไปไหน?” นายแอดถาม “บาเจาะ เจาะไอร้อง สุไหงปาดี โก – ลก เบตง ไปแถวๆ โน้นล่ะ” ทหารเล็กตอบ “เสี่ยงฉิบ! แต่อยากไปเล่นที่แม่ลาน ที่นั่น.. ผมเคยสอนเด็กๆ เล่นฟุตบอล เล่านิทาน เป่าขลุ่ย เล่นดนตรี ขุดต้นโมก ตกแต่งสวน ห้องเรียนอยู่กลางธรรมชาติ บรรยากาศแบบนั้นคงหาไม่ได้แล้ว” “ที่โน่น ลำบาก ผมไปเล่นหลายพื้นที่ ผ่านถนนลูกรังเข้าไปในโรงเรียนห่างไกล เด็กๆ หน้าตามอมแมม เสื้อผ้ามีแต่ขี้แมงวัน เป็นหวัดมูกย้อย ปาดน้ำมูกกับแขนเสื้อ รองเท้าไม่มีใส่ อาหารกลางวันตักข้าวใส่กะละมัง ราดปลากระป๋อง คลุกๆ ให้เข้ากันแล้วนั่งยองๆ ล้อมวงกิน ไม่นึกว่าภาพพวกนี้ยังมีอยู่ในยุคเรา” ทหารเล็กพูด “ภาพนั้นผมเจอมาเมื่อสิบกว่าปีที่แล้ว อย่างคุณว่า ตอนนี้ยังมีอีกเยอะ! เหมือนสมัยตอนเราเด็กๆ เปี๊ยบ!” นายแอด ถอนหายใจ “ถ้าเราได้เล่นดนตรีหาตังค์ช่วยเหลือเด็กพวกนั้นบ้าง ก็น่าจะดี”ประธานบริษัทขี้แมว โปรโมชั่น กล่าว “ช่วยโรงเรียนถูกเผา!” ตุดเปรยห้วนๆ “ใช่! เราน่าจะช่วยเหลือพวกเขา แต่ตอนนี้ผมยืมตังค์แปดบาท” นายแอดยืนยันคำขอยืมเงินเพื่อนๆ รุงรัง ทหารเล็ก นายตุด ตอบพร้อมกัน “พวกเรามีตังค์รวมกันไม่ถึงห้าบาท” “งั้นปิดประชุมเถอะ!!” ประธานบริษัทกล่าว ทุกคนหัวเราะหึๆ พร้อมโค้งคำนับให้กันอย่างแสนเซ็ง!

สมาชิกทั้งเก้าในคณะดนตรีมีพระห้อยคอไว้เต็มพิกัด ไม่ว่าจะเป็นพระพิฆเนศ หลวงพ่อทวด พ่อท่านคล้าย จ้าวพ่อจ่าดำ และ “พ่อแก่” บิดาหนึ่งผู้คอยคุ้มครองลูกหลานที่ทำงานด้านสุนทรียศาสตร์ พวกเขากำลังเดินทางไปเล่นดนตรีที่ไหนสักแห่ง ขณะจัดเครื่องดนตรีวางท้ายรถตู้ มีใครบางคนถามเพื่อนร่วมวงว่า “เอาปืนไปด้วยมั้ย?” ฝ่ายผู้สนับสนุนที่แวะเวียนมาเยี่ยมส่งก็ถามด้วยสงสัยว่า “พวกคุณทำประกันหรือยัง?” แต่ใครคนหนึ่งซึ่งเป็นข้าราชการกลับคิดไกลไปถึงขั้นที่ว่า “รัฐจ่ายค่าเสี่ยงภัยหรือเปล่านี่?” บรรยากาศในรถตู้ระหว่างการเดินทาง อบอวลด้วยมวลความนึกคิดของชายหนุ่มเก้าสมองที่ย่อมคิดไม่เหมือนกัน ถ้าคุณมองใบหน้าพวกเขาอย่างลึกซึ้ง จะเห็นความตึงเครียดคล้ายหมู่ทหารอยู่กลางดงระเบิด ท่ามอารมณ์เงียบขรึมจึงมักแทรกถ้อยคำชวนระทึกจากมวลสมาชิก เช่น... นายหัวโต คนขับรถตู้ - พูดว่า “ช่วยระวังหลังให้ดี ถ้าเห็นรถจักรยานยนต์มีคนนั่งซ้อนท้าย ขับขึ้นตีคู่ - เตรียมหลบ!!” ส่วนมือกลองพุงกลมอย่างนายรุงรัง พูดว่า “เหมือนไปทำสงคราม!!” แต่มือคีย์บอร์ดรูปหน้าคมสันเช่นทหารเล็ก กลับขัดคอรุงรังว่า “นึกภาพไปเอง เขาไปกันลุย!!” ทหารเล็กเน้นคำสำเนียงคนใต้ว่า “ลุย!!” กรอกหูนายรุงรังผู้นั่งข้างๆ เพื่อย้ำภาพให้เห็นว่า “มีคนไปกันตั้งเยอะแยะ!” รุงรังจะกลัวทำไม “ไปเต็มรถ ยีเอ็มซี!!” นายหัวโต เสริมคำพูดทหารเล็ก ความกล้าหาญในการแสดงดนตรีครั้งนี้ ทั้งคณะโหวตให้คะแนนเต็มต่อการรับงานของนายตุด ชายนักร้องเสียงดังผู้กำลังจะมีชื่อเสียงโด่งดังหากฝ่าดงระเบิดไปได้ เขาตกลงนำคณะไปเล่นดนตรีภาคระทึกขวัญในถิ่นมิคสัญญี จนบรรดาภรรยาผู้คอยสนับสนุนเหล่าศิลปินได้ให้คำสรรเสริญเสียงใสกับความกล้าเสี่ยงภัยขั้นสูง ตัวอย่างที่หนึ่ง “สนุกจังเลย ไม่มีที่ไหนเล่นแล้วหรือ?” ตัวอย่างที่สอง “ช่วยไปเล่นอีกเถอะ! รับงานให้เยอะๆ หน่อย” ตัวอย่างที่สาม “ปล่อยมัน! บ้ากันให้พอ!” ตุดนึกสนุกตามคำชม และยังยืนกรานความกล้าหาญต่อหน้าภรรยาศิลปินเหล่านั้นว่า “ครั้งนี้แสดงที่บ้านดอนยาง จังหวัดปัตตานี ครั้งต่อไปเราจะเล่นที่กลางเมืองยะลา ศิลปินในวงทุกคนจะช่วยกันโปรโมทงานโดยการนั่งรถสามล้อพ่วงข้าง! เราจะแห่เป็นกองคาราวานกันกลางเมือง ให้ดูยิ่งใหญ่ไปเลยเชียวล่ะ!” จบคำพูดของศิลปินตุด บรรดาภรรยาทั้งหลายจะเยินยออย่างไร?-ไม่ต้องบอกนะครับ เพราะหลังจากครั้งนั้น มวลสมาชิกก็เห็นแล้วว่านายตุดหายหน้านิ่งเงียบไปนานวัน ด้วยเหตุผลสั้นๆ คือ “หูอื้อ!!” เมื่อคณะดนตรีเคลื่อนสู่พื้นที่ทำการแสดง ซึ่งอยู่กลางหมู่บ้านริมภูเขา แวดล้อมด้วยสวนยางพารา พวกเขาก็ได้รับการต้อนรับเป็นอย่างดีจากเจ้าถิ่น ทุกสายตา ณ ที่นั้น เฝ้ามองการเคลื่อนไหวของกลุ่มคนผู้สวมเสื้อสีสด ช่างดูเด่นเป็นเป้าล่อ ลีลาละลานตาแปลกประหลาด ทุกคนเดินขวักไขว่ ช่วยกันติดตั้งเครื่องเสียง เครื่องดนตรี ไม่ใยดีต่อบรรยากาศเงียบสงบรอบข้าง ฉะนั้น คณะเจ้าภาพจึงได้จัดหน่วยรักษาความปลอดภัยประจำหมู่บ้านเข้าคุ้มครอง พร้อมเลี้ยงฉลองด้วยอาหารชั้นดีแด่เหล่าศิลปินหิวโซ พวกเขารู้สึกผ่อนคลาย สดชื่น สบายใจ แต่ก็มีบางคนหันไปสำทับกับนายหัวโต ว่า “เวลามืดๆ ช่วยเฝ้ารถให้ดีๆ นะครับ อย่าติดลมกับเพลงที่พวกผมเล่น หากเห็นใครคลานเข้าไปอยู่ใต้ท้องรถ สันนิษฐานเบื้องต้นได้ว่า เขากำลังเอาของมาฝาก พวกเราไม่มีใครอยากได้สักคน!” ..................................................................... ............................. ฯ ล ฯ ................................ การแสดงเสร็จสิ้นหลังเที่ยงคืน เหตุการณ์ผ่านไปด้วยดี ผู้ชมมีเรื่องต่อยตีนิดหน่อย คณะเจ้าภาพมีรายรับกับรายจ่ายเท่าเทียมกัน ภาวะเสมอตัวนั้นคือความโชคดีเป็นอย่างยิ่งของผู้จัดงาน ส่วนสถานการณ์เหนื่อยหมดแรง ย่อมเป็นผลพวงที่ควรได้รับทั้งฝ่ายเจ้าภาพกับคณะนักดนตรี เหล่าศิลปินระดับรากหญ้าได้พักเหนื่อยไม่นานก็ต้องรีบขนสัมภาระขึ้นรถตู้ เพื่อเดินทางสู่ที่พักในตัวเมือง กลางความมืด พวกเขายังเห็นรั้วลวดหนามล้อมกำแพงวัด เห็นป้อมตรวจการของหน่วยงานเพื่อสันติวางป้องกันด้วยกระสอบทรายเรียงราย ชาวคณะรู้สึกอุ่นใจที่มีรถเก๋งชั้นดีของคุณครูผู้เป็นเจ้าภาพขับนำขบวน ในรถคันนั้น บรรทุกเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยประจำหมู่บ้านร่างสูงเท่าปลายคางศิลปินผู้บอบบางไปด้วยหนึ่งคน เขาเฝ้าคุ้มกันนักดนตรีผู้นั่งในดวงใจจนถึงโรงแรมประจำจังหวัด ใครคนหนึ่งยื่นเบียร์กระป๋องให้ผู้คุ้มกันด้วยความซาบซึ้ง แต่เขาปฏิเสธ ด้วยภาระรับผิดชอบต่อชีวิตศิลปิน เขาจะทำผิดกฎของหน่วยคุ้มกันชั้นดีไม่ได้ ใครคนนั้นเลยหันมาเมาร่วมกับคุณครูจนสว่าง โดยมีพนักงานโรงแรมแทบทุกคนเฝ้าแอบมองอยู่ห่างๆ กระทั่งเวลาแสงแดดสายมาเยือน เหล่าศิลปินระดับรากหญ้าจึงโผล่หน้าทยอยออกจากโรงแรมไปร่วมรับประทานอาหารเช้าในร้านริมถนน พวกเขาสั่งอาหารมาเต็มโต๊ะ ก้มหน้ารับประทานอย่างเอาจริงเอาจัง โดยมีเจ้าของร้านคอยระวังภัยให้ผู้มาเยือนด้วยสายตากังวลบนใบหน้าเรียบเฉย เมื่อทุกคนปลอดภัยจากการเล่นดนตรียามค่ำคืน อีกทั้งการรับประทานอาหารเช้าก็ผ่านไปอย่างโล่งอก ต่างจึงรีบขึ้นรถตู้เพื่อกลับมาตุภูมิด้วยความโล่งใจ ใครคนหนึ่งกล่าวพร้อมเอามือตีพุง “เราน่าจะนั่งรถชมเมืองสักสามรอบ” “ไม่เอา! รีบเข้าเถอะ! กูจะกลับบ้าน” รุงรังหัวเสีย แสดงอารมณ์เคืองขุ่นเจ้าของความคิดนำเที่ยว “เรามาเล่นไกลถึงต่างเมืองนะครับรุงรัง น่าจะหาประสบการณ์แปลกใหม่กลับไปบ้าง” เจ้าของความคิดเดิมยืนกราน “ให้มันไปคนเดียว! กูจะไม่เที่ยวกับมัน!” รุงรังหันไปกล่าวกับชาวคณะ หลายคนคล้อยตามความคิดมือกลองพุงกลม ส่วนนายหัวโตไม่มีคำพูดใด เขาหักพวงมาลัยบังคับรถตู้ออกจากตัวเมืองมิคสัญญี เท้าเหยียบคันเร่งแทบสุด ปล่อยควันดำลอยเป็นทางไปตามโค้งถนน รถตู้คันขาวแล่นโลดฉิว ลิ่วสู่รังยังเมืองพระอย่างรวดเร็ว.

มอเตอร์ไซค์คันนั้นเลี้ยวซ้ายออกจากถนนสายหลัก มุ่งสู่ทิศตะวันออก หนีห่างเมือง ชายหนุ่มร่างผอมสูง ไว้ผมยาวโผล่พ้นชายหมวกกันน๊อคเป็นพลขับ ผู้นั่งซ้อนท้ายคือหนุ่มร่างหนา สวมแว่นสายตาสั้น ใบหน้าขรึมและไว้หนวดหรอมแหรม หมอนั่น สะพายเป้ผ้าใบสีแดงหนักอึ้ง มือหนึ่งหิ้วกีตาร์ซึ่งบรรจุในถุงผ้าลายสีปูนราคาถูก พวกเขาเดินทางฝ่าแสงแดดยามสาย ไปตามถนนลาดยางผิวขรุขระ ลัดสู่เขตหมู่บ้าน สองข้างทางเห็นสีเขียวงามใบข้าวก่อนฤดูตั้งท้อง บังคับรถด้วยความเร็วต่ำ ชมทุ่งข้าวไปตามสบาย ที่สุดสายตา ณ เบื้องหลังพวกเขานั้น คือขุนเขาหลวงนอนแผ่อกบึกบึนอยู่ใต้ท้องฟ้าสดใส เห็นปุยเมฆขาวบางแผ่คลุมจากเหนือจรดใต้ หากคุณกล้าขึ้นไปยืนที่ยอดสูงสุดแล้วหันมองลงมา จะดูคล้ายเมืองสงบนิ่งอยู่ล่างแผ่นฟ้า คุณกางแขนสองข้างไปตามความยาวของขุนเขา ย่อมได้โอบกอดเมืองด้วยรักจากแขนขุนคีรี คุณมองไปที่แสนไกลแทบสุดเมืองนั้น อาจเห็นแมลงวันมนุษย์เล็ก ๆ สองตัว บึ่งมอเตอร์ไซค์สุภาพสตรีคันเก่า บินสู่บ้านแห่งรัก ณ ปากเมือง - ปากนคร “ผมไม่เคยขับผ่านทางสายนี้เลยครับ - จาน เหลือเชื่อ ภาพทุ่งข้าวกับต้นตาลโตนดยังงามอยู่” ชายผมยาวกล่าว วาระเดียวกับรถชะลอความเร็วสู่โค้งถนน “ระวังหน่อย อย่าเพลินพันธุ์ไม้ ที่นี่ยังมีสิ่งดีๆ ให้ดูอยู่บ้าง ข้างหน้า – คุณจะไปถึงส้วม เดี๋ยวเราแวะทานก๋วยเตี๋ยวที่นั่น” ชายสายตาสั้นผู้ถูกเรียกว่า “จาน”กล่าว มอเตอร์ไซค์เลี้ยววกไปวนมาตามเส้นทางในหมู่บ้าน จากถนนลาดยางสู่ถนนคอนกรีต พลขับผมยาวนำรถไปตามการชี้ทางของผู้นั่งซ้อนท้าย ถึงโรงอาหารที่โรงเรียนหนึ่ง รถชะลอเข้าจอดใต้ชายคาศาลาริมทางข้างโรงอาหาร “ก๋วยเตี๋ยวสองชาม ของผมเหลืองแห้งเหมือนเดิม” จานสั่งบะหมี่เส้นเหลืองไม่ใส่น้ำ จากแม่ค้าเจ้าประจำ แล้วหันไปปลดเป้หลังสีแดงพร้อมวางกีตาร์พิงไว้ที่เสาศาลา หนุ่มผมยาวถอดหมวกกันน๊อควางในตะกร้าหน้ารถมอเตอร์ไซค์ สองหนุ่มนั่งลงที่เก้าอี้หินขัดในศาลาริมทางของโรงเรียน “นี่แหละ สุราษฎร์ - ส้วม!” จานพูด สายตาสำรวจศาลาหลังสีฟ้า “ส้วมหนังสือ” ชายผมยาว นาม สุราษฎร์ ขยายคำว่า “ส้วม” ต่อจากจาน “เมื่อก่อนมันคือส้วมของโรงเรียน นักเรียนเคยใช้ขับถ่ายที่นี่ พอสิ้นสภาพก็ถูกรื